و مراد از ايام معدودات ، ايام تشريق است كه روز يازدهم و دوازدهم و سيزدهم از ذى حجّة است و بنا بر مشهور مستحبّ است اين تكبيرات در عقب پانزده نماز كه ابتداء آن نماز ظهر روز عيد و انتهاء آن نماز صبح روز سيزدهم است براى كسانى كه در منى باشند و در ساير بلاد در عقب ده نماز مستحبّ است كه اول آن ظهر عيد و آخر آن صبح دوازدهم است .
فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ
مراد حركت نمودن از منى به طرف مكه در ايام تشريق بعد از رمى جمرات ثلاث است و مراد از يومين روز دوازدهم و سيزدهم است كه اين دو روز روز نفر و خروج از منى است و خروج از منى در روز دوازدهم را نفر اول و در روز سيزدهم را نفر دوم گويند و تعجيل در يومين خروج در روز دوازدهم است كه مىتوانند بعد از ظهر روز دوازدهم تا نزديك غروب از منى به مكه حركت كنند و اگر تا مغرب ماندند واجب است شب سيزدهم را نيز بيتوته كنند و روز سيزدهم رمى جمرات نموده و سپس به طرف مكه حركت كنند و مراد از تأخير حركت روز سيزدهم است و مفاد جمله فلا اثم عليه در هر دو مورد نفى اثم در هر صورت است يعنى عنوان تعجيل و تأخير دخالتى در نفى گناه ندارد و كسى كه عمل حج را انجام داد آمرزيده مىشود و گناهى بر او نيست چه روز دوازدهم خارج شود و چه روز سيزدهم چنانچه از فقيه است كه از حضرت صادق از معنى اين آيه سؤال مىشود ميفرمايد «
ليس هو على انّ ذلك واسع ان شاء صنع ذا و إن شاء صنع ذا لكنّه يرجع مغفور إله و لا ذنب له
» يعنى مفاد آيه ترخيص در نفر نيست بلكه غفران در هر دو نفر است
لِمَنِ اتَّقى
يعنى اين حكم براى كسى است كه بپرهيزد و مراد از تقوى در اينجا طبق اخبار وارده تقوى از محرمات احرام است مانند صيد و نساء و ساير محرماتى كه باقى مانده است چنانچه از فقيه از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده