و همچنين اگر مردى زنى را كشت اگر ولى دم خواست قصاص كند بايد نصف ديه را بوارث مرد بپردازد يا بگرفتن ديه حاضر شود چنان كه عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود «
لا يقتل الحر و لكن يضرب ضربا شديدا و يغرم دية العبد و ان قتل رجل امراة فاراد اولياء المقتول ان يقتلوه ادوا نصف ديته الى اهل الرجل
» و همچنين اگر مقتول كافر و قاتل مسلمان باشد قصاص جارى نميشود طبق احاديث كثيرى كه از رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه فرمود «
لا يقتل مؤمن بكافر
» بلى اگر زمّى باشد ديه ثابت است و اما اگر كافر مسلمانى را بكشد قصاص مىشود .
مسئله : اگر جماعتى در قتل يك نفر شركت كردند بطورى كه قتل مستند به همه آنها باشد آيا ميتوان قصاص نمود :
جواب : اطلاق آيه و تصريح اخبار و فتاوى علماء بر اينست كه قصاص جارى مىشود مشروط بر اينكه ديه همه شركت كنندگان باستثناء يكى آنها داده شود به اين طريق كه مثلا اگر دو نفر باشند بهر يك نصف ديه داده مىشود و هر دو قصاص ميشوند و اگر سه نفر باشند بهر يك دو ثلث ديه داده مىشود و حتى اگر ده نفر باشند بهر يك نه عشر ديه داده مىشود و هر ده نفر قصاص ميشوند .
فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ
يعنى اگر ولى دم عفو نمود به اين معنى كه از حق قصاص گذشت كرد ديگر نميشود قصاص نمود زيرا حق باسقاط از بين ميرود و تفاوت نميكند كه ولى دم يك نفر باشد يا بيشتر همين كه يك نفر از اولياء دم از حق خود صرف نظر نمود ديگر قصاص نميتوان نمود بلكه منتقل به ديه ميگردد و تعبير به كلمه شيئى شايد اشاره به همين باشد كه هر چند عفو كمى از اولياء دم نسبت بقاتل بشود قصاص ساقط ميگردد و ممكن است اشاره ببعض عفو باشد كه راضى شدن بديه و صرفنظر نمودن از قصاص باشد و تعبير باخيه براى ترغيب و