اى كسانى كه ايمان آوردهايد بر شما حكم قصاص درباره كشتهگان مكتوب گرديد ، آزاد در ازاى آزاد بايد قصاص شود و بنده در ازاء بنده و زن در مقابل زن ، پس كسى كه عفو شود نسبت به او از برادرش چيزى از عفو ( به اينكه از قصاص بگذرد و بديه راضى شود ) پس « ولى مقتول » بايد پيروى از نيكى كند ( و بقاتل در اداء ديه مهلت دهد و با او بشدت رفتار نكند ) و قاتل نيز ديه را از روى احسان و طريق نيكو اداء كند ، اين دستور يعنى حكم عفو و انتقال از قصاص بديه تخفيف و رحمتى از جانب پروردگار شماست ، پس كسى كه بعد از آن تجاوز كند براى او عذاب دردناك است .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ
از اين جمله چند نكته استفاده مىشود .
اول - اين خطاب مخصوص مؤمنين است و در موردى است كه قاتل و مقتول هر دو مؤمن باشند و دليل بر اين مطلب چند چيز است :
1 - نفس خطاب 2 - كلمه عليكم كه باز خطاب بمؤمنين است كه اين حكم بر شما تعيين شده 3 - كلمه اخيه كه مراد برادر دينى است چنانچه در آيه ديگر مىفرمايد
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ
« 1 » 4 - حديثى كه در برهان از برقى از حضرت صادق عليه السّلام روايت مىكند كه در جواب سؤال راوى از تفسير اين آيه مىفرمايد ا هى لجماعة المسلمين قال هى للمؤمنين خاصة دوم - كلمه كتب در اين آيه در مقام جعل حكم وضعى است كه اعطاء حق باولياء مقتول باشد نه حكم تكليفى مانند ( كتب عليكم الصيام ) كه بيان آن خواهد آمد پس تعبير بفرض در كلام مفسرين تمام نيست و معنى اعطاء حق
هامش
( 1 ) - سوره حجرات آيه 10