چون پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مبعوث بكافه انام است و همه محكوم به احكام او ميباشند و كلمه « كلوا » اگر چه امر است و امر ظاهر در وجوب مىباشد ولى در اين مقام مفادش مجرد ترخيص است زيرا در مقام توهم حذر است و امر در چنين موردى مفيد اباحه مىباشد علاوه بر اينكه قرائن حاليه ، داخليه و خارجيه همه مؤيّد بلكه معين اين معنى است ، و من در
مِمَّا فِي الْأَرْضِ
تبعيضيه است يعنى از بعض چيزهايى كه در زمين است بخوريد زيرا همه چيزهاى زمينى قابل اكل نيست « حلالا » حال است از ما موصوله يعنى در حالى كه آنچه در زمين حلال است و اختلاف شد كه آيا اصل در اشياء اباحه يا حذر است يعنى مقتضاى اصل اولى اباحه است مگر آنكه منعى از طرف شارع برسد و يا اينكه حذر است مگر اينكه ترخيصى برسد و اين اختلاف چندان ثمره علمى ندارد زيرا از آيات و اخبار مسلم و مبرهن شده كه اصل ثانوى بر حلّيت جميع اشياء است تا منعى وارد شود .
مانند همين آيه و آيه شريفه
قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً
الاية « 1 » « طيبا » حال بعد از حال است و طيّب بمعنى گوارا و ملايم طبع انسان است كه خداوند همه مأكولات از حبوبات و فواكه و حيوانات حلال گوشت و لبنيات و غير اينها را پاكيزه و ملايم طبيعت آدمى قرار داده مگر اينكه عارضه از مرض و نحو آن براى انسان عارض شود و مقابل طيب خبيث است يعنى چيز پليد كه منافر طبع باشد و خلقت خبائث براى خوردن نشده بلكه فوائدى ديگر در آنها ملحوظ بوده و از اينجهت اكل آنها حرام شده چنانچه ميفرمايد :
وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ
« 2 »
هامش
( 1 ) - سورة الانعام آيه 146
( 2 ) - سوره الاعراف آيه 156