وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ
« 1 »
فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ
كسى كه حجّ خانه خدا كند يا عمره انجام دهد چه حجّ واجب باشد كه باستطاعت يا نذر و يا نيابت و نحو اينها واجب شده باشد و چه حجّ مستحبّ و چه عمره مفرده باشد و چه عمره تمتع .
فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما
جناح بمعنى گناه است و نفى جناح افاده تجويز و ترخيص مىكند و تعبير به اين عبارت با اينكه سعى بين صفا و مروه لازم و واجب است براى دفع توهم حذر است چنانچه در حديثى كه مجمع البيان از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده ميفرمايد : «
و ان المسلمين كانوا يظنون ان السعى بين الصفا و المروة شيئى صنعه المشركون فانزل اللَّه
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ
الاية
» و در حديث ديگر دارد كه مشركين بتى در صفا نصب كرده بودند بنام اساف و بتى در مروة بنام نائله و در موقع سعى آنها را لمس ميكردند ، و پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در عمرة القضا با مشركين شرط كرد كه در موقع سعى مسلمين بتها را بردارند و چون پيغمبر و مسلمين سعى نمودند آنها را برگردانيدند و مردى از مسلمين هنوز سعى ننموده بود و توهم كرد كه ديگر سعى لازم نيست ، اين آيه نازل شد .
و نظير اين در مورد قصر است كه ميفرمايد
وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ
« 2 » كه مسلمانان توهم نمودند كه در مسافرت و در مورد خوف لازم است نماز را تمام كنند اين آيه نازل شد و ترخيص قصر را بيان نمود با اينكه بنا بر مذهب شيعه لازم است
هامش
( 1 ) - سورة الحج آيه 33
( 2 ) - سوره النساء آيه 102