4 - اختبار و امتحان است كه بر خود بنده و ديگران حدّ معرفت و مقام او معلوم مىگردد .
5 - بسيارى از بلاها موجب مثوبت اخروى است كه گفتند «
مرارة الدنيا حلاوة الاخرة و حلاوة الدنيا مرارة الاخرة
» 6 - عقوبت دنيوى معاصى است چنانچه مىفرمايد
ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ
« 1 » 7 - موجب غفران گناهان و كفاره معاصى است چنانچه مفاد بسيارى از اخبار است و همچنين مكافاتى است كه باعث عبرت و تنبيه ديگران و رسانيدن حق به صاحبان حق و انتقام از ظالم مىگردد و بسيارى از حكمتهاى ديگر كه از فهم و ادراك بشر خارج است .
بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ
شيئى بطور ابهام بلاى الهى را اشعار مىدارد و بعد بواسطه من بيانيه انواع آن بيان مىشود و نوع بلاها را خداوند در اين آيه در تحت پنج چيز بيان فرموده :
1 - خوف ، و آن شامل جميع اقسام آن كه عنوان بلاء بر او صادق است مىگردد مانند خوف از زوال نعمت ، خوف از نزول بليات و بوجهى ، خوف از مرگ قبر ، عالم برزخ و عذاب ، خوف از ستمگر و ظالم و امثال اينها .
اما خوف از خدا و سوء عاقبت و از گناه و عذاب الهى كه ممدوح و آيات و اخبار در مدح آن وارد شده از اين عنوان خارج است زيرا بهترين نعمت و موهبتى است از جانب خدا به بنده عطا مىشود چنانچه ميفرمايد :
وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ
« 2 »
هامش
( 1 ) - سورة الشورى آيه 29
( 2 ) - سوره الرحمن آيه 46