صراط مستقيم و طاغى و سركش و بالاخره مجرم و عاصى بسيار بوده و مىباشند .
2 - امّت وسط بايد شاهد بر اعمال مردم باشند و بنا بر فرمايش حضرت صادق ( ع ) چگونه مىشود كسى كه در دنيا شهادت او بر يك صاع از خرما قبول نيست در محضر امم گذشته شهادت دهد و شهادتش قبول شود « 1 » .
3 - اگر مراد از امّت وسط جميع امّت باشند و مراد از ناس نيز همه آنها باشند اتحاد شاهد و مشهود عليه لازم آيد با اينكه نص آيه مغايرت است 4 - شاهد بايد ناظر اعمال و افعال مردم باشد تا بتواند شهادت دهد و كسانى كه جاهل بافعال عباد باشند چگونه مىتوانند شهادت دهند پس بايد كسانى باشند كه خداوند در آيه شريفه
قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ
« 2 » آنان را در رديف خود و رسول خود قرار داده 5 - در اخبار وارده از ائمه طاهرين و مبينان قرآن امت وسط بائمه اطهار تفسير شده چنانچه گذشت و لام در
لِتَكُونُوا
براى غايت است و از آن استفاده مىشود كه غرض از امّت وسط قرار دادن ائمه اين بوده كه ناظر و شاهد افعال باشند و از آيات ديگر و اخبار استفاده مىشود كه در قيامت شهود بسيارند كه از آن جمله اعضاء بدن انسان از چشم و گوش و دست و پا و غيره است كه بر افعال صادره از خود شهادت ميدهند ، و رقيب و عتيد و كرام الكاتبين و قرآن و مساجد
هامش
( 1 ) -
فى تفسير العياشى عن الصادق ( ع ) فى قوله تعالىلِتَكُونُواالاية فان ظننت ان اللَّه عنى بهذه الاية جميع اهل القبلة من الموحدين افترى ان من لا تجوز شهادته فى الدنيا على صاع من تمر يطلب اللَّه شهادته يوم القيمة و يقبلها منه بحضرة جميع الامم الماضيه كلا الخبر
( 2 ) - سوره توبه آيه 106