تفضل است و ايمان و اخلاق و اعمال صالحه در انسان قابليت ايجاد مىكند و چنانچه در ادعيه وارده دارد «
كل نعمك ابتداء
» همه نعمتهاى الهى ابتدايى است و در عوض عمل نيست و كسى بواسطه عبادت استحقاق و طلب پيدا نمىكند .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 106 ]
ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 106 )
( ما هر آيتى را تبديل يا ترك كنيم ، بهتر از آن يا همانند آن را مىآوريم ، آيا نمىدانى كه خدا بر هر چيز تواناست ) « نسخ » تبديل چيزى به چيز ديگر است و تناسخ قول باينست كه روح انسان پس از مردن به انسان ديگرى تعلق گيرد يعنى جنبه ارتباط و تعلق آن تغيير و تبديل كند و استنساخ عبارت از رونويس كردن از كتاب و نوشته كانّ مكان آن به مكان ديگر تبديل شده و يا از مقام خارج بكتابت مبدل گرديده و آيه شريفه
إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
« 1 » يعنى اعمالى را كه شما انجام دادهايد نسخه آن برداشته مىشود تا فرداى قيامت برخوانيد و در آيه شريفه :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ
« 2 » نسخ بمعنى ابطال و ازاله و بر طرف كردن است كه خداوند القائات شيطانى را بر طرف مينمايد و بجاى آن آيات خود را محكم مىكند و مفاد آيه اينست كه هر پيغمبرى را فرستاديم مقصد و آرزوى او هدايت و ارشاد امت بود ولى شيطان
هامش
( 1 ) - سوره جاثيه آيه 28
( 2 ) - سوره حج آيه 51