چون انبياء از جنس ناس هستند ولى از جنس ملائكه نيستند و امّا ذكر «
مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا »
بعد از ناس با اينكه مشركان جزو مردم و داخل در ناس ميباشند براى اينست كه تمناى طول عمر از مشركان مشهور است و به اين خصيصه شناخته شدهاند مخصوصا اگر مراد مجوس باشند كه در عبارات آنهاست كه به يكديگر ميگويند هزار سال بزى و اين جمله هنوز در ميان عجم از آنها باقيست كه در نوروز هر سال به يكديگر ميگويند هزار سال به اين سالها برسى ، كانّ ميفرمايد اين يهود از همه مردم و حتى از مشركان كه به اين خصيصه معروفند بر بقاء عمر حريصترند چنانچه گفته مىشود « فلان اسخى الناس و من حاتم »
يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ
معروف مفسرين مرجع ضمير احدهم را يهود ميدانند و ميگويند جمله بيان حال شدّت حرص يهود را بر حيات مىنمايد و بعضى گفتند ضمير احدهم راجع به
الَّذِينَ أَشْرَكُوا
و بيان حال مشركين نسبت بحرص بر حيات مىباشد و معنى اينست كه يهود از مشركين كه يك چنين تمنايى و آرزويى دارند هم حريصتر بر زندگى ميباشند و اگر چه مآل هر دو وجه بيك معنى است ولى شايد وجه دوم اكد و ابلغ باشد .
وَ ما هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذابِ أَنْ يُعَمَّرَ
ما نافيه و هو يا ضمير شأن است و مزحزح بمعنى مبعد خبر مقدّم و ان يعمر مبتداى مؤخر و تقدير چنين است و ما الشأن تعميره بمزحزحه من العذاب ، چنين نيست كه عمر كردن او مانع و مبعدا و از عذاب باشد و يا هو مبتداء و بمزحزحه خبر آن و ان يعمر مفسر ضمير و بدل آن است و تقرير چنين است « و ما تعميره بمزحزحه من العذاب » و وجه دوم ظاهرتر است ، و مراد اينست كه عمر دنيا چه كم و چه زياد بپايان ميرسد و طول آن باعث رفع عذاب آخرت نخواهد شد بلكه براى شخص معصيت كار و دنيا طلب موجب ازدياد عذاب ميگردد بواسطه اينكه معاصى آنها زيادتر ميگردد