عِبادٌ :
جمع « عبد » است ، و آن مملوك بوذ از بنى آدم .
أَمْثالُكُمْ :
مانند شما .
سوال : تفسير « امثالكم » بمانند كردى ، و مثليّت جاييى بوذ كه جنسيت يا مناسبتى باشذ . و ميان بنى آدم و اصنام ، جنسيت و مناسبت نيست . و نيز « عباد » شان خواند و « الذين » بر اصنام اطلاق فرموذ . و آن از خاصه ذوى العقول است .
جواب : « امثالكم » فرموذ ، از جهت مخلوقيت . و به « الذين » و « عباد » ، بتانرا اشارت و عبارت فرموذ ، بزعم كفار كه ايشان بتانرا ذو العقول مىدانستند ، و ايشانرا بر نفع و ضر قادر مىگفتند . و در قرآن نظاير اين بسيار است . « 1 » و اگر متوهمى را وهم بوذ كه اين خطاب از جهت آن فرموذ كه مشتمل بوذ مر ملايكه و عيسى و جن را ، كه طايفهء ايشانرا معبود دانستهاند ، درين آيت ، اين وهم مدفوع است . زيرا كه بعد از آن مىفرمايذ :
أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها
( الاية )
و گفتهاند : مراد از « الذين » و « عباد » كافرانند . بعد از آن بذكر اصنام فرموذ . « 2 »
هامش
( 1 ) - تبيان 5 / 57 - 58 . و نظائر اين استعمال است آيات :« بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ »( انبياء / 63 ) و لم يقل كبيرها« وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ »( يوسف / 4 ) .
( 2 ) - كشف الاسرار 3 / 817 .