إِلَّا هُوَ ؛
يعنى : جز خداي - عزّ و جل .
و معنى غامض ، چون كسى روشن كنذ ، [ 67 - ر ] گويند : « جلّى » ، چنانك در غايت روشنى روز فرموذ :
« وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها » .
« 1 »
ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ؛
يعنى : آمذن قيامت بر اهل آسمان و زمين پوشيذه شذ .
ابو عبيده گويذ : چون چيزي بر تو پوشيده ماند ، بر تو ثقيل بوذ . « 2 »
و گفتهاند : ثقيل بوذ بر آنك ايمان به قيامت ندارذ ، جهت آنچه ما بعد آن خواهذ بوذ از حساب و عقاب . « 3 »
و گفتهاند : « ثقلت » بمعنى صعبت است . « 4 »
و گفتهاند : بر آسمان و زمين ثقيل بوذ ، زيرا كه سبب خرابى و فساد ايشانست . « 5 »
هامش
- و بعضى گفتهاند : يعنى لا يبين وقتها الا هو ( مجمع 4 / 777 ) و مراد مصنف معناى دومى است .
( 1 ) - شمس / 3 .
( 2 ) - طبرى 13 / 295 رقم 15472 - 15473 ، مجمع 4 / 777 . در هردو مدرك ، نام راوى ، « سدى » آمده است .
( 3 ) - مجمع 4 / 778 .
( 4 ) - طبرى 13 / 296 رقم 15474 .
( 5 ) - طبرى 13 / 296 رقم 15477 ، مجمع 4 / 778 .