مواضع . « 1 » و اين معنى از امير المؤمنين - عليه السلام - نقل مىكنند . « 2 »
و امير المؤمنين گويذ : خوارجاند . « 3 »
و خوارج آنانند كه امامت امير المؤمنين را انكار كردند ، و بر وى خروج كردند ، از ناكثين و قاسطين اصحاب صفين ، و مارقين اهل نهروان « 4 » .
و خوارج ، عبارتيست از آنك مخالفت امامت امير المؤمنين كردند . و رسول - صلى الله عليه و آله - در حق ايشان مىفرمايذ :
« الخوارج كلاب اهل النار » ؛
هامش
( 1 ) - طبرى : فى صوامع ، كشف الاسرار 5 / 748 .
( 2 ) - كشاف 2 / 749 ، طبرى 16 / 23 ، ابو الفتوح 7 / 387 .
( 3 ) - طبرى 16 / 24 ، تبيان و مجمع و ابو الفتوح همان صفحات .
( 4 ) - ناكثون ، آن كسانى هستند كه پيمان بيعت خود را نقض كردند ، اما اطاعت و بيعتى كه با امامشان كرده بودند بر آنها واجب بود . پس آن هنگام آن بيعت را نقض كردند و از اطاعت او سرپيچى نمودند و از حكمش تخلّف كردند و خارج شدند . و در كشتن على عليه السّلام راه ظلم و عناد پيش گرفتند . ناكثين سركش شدند كه بر امام عليه السّلام ، جنگيدن با آنان واجب گرديد ، همانطور كه حضرتش در جنگ جمل آن را به انجام رسانيد .
و امّا قاسطين ، آنهايى هستند كه از سنن حق پا فراتر گذاشته و به باطل گرويدند و از پيروان هدايت ، روى برگردانده ، از اطاعت واجب امام خارج شدند . پس در اين هنگام بر امام عليه السلام جنگ با ايشان واجب گرديد ، همانگونه كه در جنگ با معاويه و اصحابش رخ داد و آن جنگ صفين است .
و اما مارقين ، آنانى هستند كه از پيروى حق خارج شده و بر مخالفت امام اصرار ورزيدند و به خلع امام راى دادند ، و آن زمان كه چنين نمودند ، بر امام عليه السّلام جنگ با ايشان واجب گرديد . و آن جنگ نهروان نام گرفت و ايشان خوارج بودند .
كشف الغمهء اربلى 1 / 126 - 127