و گفتهاند : اين تهديد است ايشانرا ؛ چنانك : كسى را شرب خمر كند ، تهديد كنى : سمّ الخمر بعد هذا ؛ يعنى : اگر زهره دارى ، بعد ازين نام خمر بر زبان آور . « 1 »
أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِما لا يَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ
نفى علم فرموذ بانتفاء معلوم ؛ « 2 » يعنى : در آسمان و زمين شريك خوذ نمىدانذ .
عبد الله عباس گويذ : چون دعوي كرديذ كه در زمين ، جز خذاى - تعالى - خذايى هست ، خذايرا خبر داذى به چيزى كه وجود ندارذ . « 3 »
حسن گويذ : چون دعوي كردند كه اصنام را فعلى هست ، خذايرا به چيزى خبر داذى كه نمىدانذ . و اينها همه عايد است با قول اوّل . « 4 »
أَمْ بِظاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ :
يا قولى ظاهر ؛ يعنى : باطل . « 5 » .
[ 85 ، باء - ر ] و گفتهاند : يا بقولى ظاهر ، كه به بعضى از انبيا فروفرستاذه است . « 6 »
و گفتهاند : « به ظاهر من القول » ؛ يعنى : معدوم نمىدانذ . و « به ظاهر من القول » ؛ يعنى : موجود .
هامش
( 1 ) - كشف الاسرار 5 / 202
( 2 ) - روح البيان 4 / 380 . ( نفى لازم است به انتفاء ملزوم )
( 3 ) - مجمع البيان 6 / 295 .
( 4 ) - همان مصدر .
( 5 ) - طبرى 13 / 94
( 6 ) - تبيان 6 / 258