و آن صله
« حَرَّمَ »
است . و گفتهاند : استيناف اغراست . « 1 » و محتملست كه صله
« أَتْلُ »
بوذ « 2 »
أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً :
« ان » بدلست از
« ما حَرَّمَ »
و محلش نصب است . « 3 »
زجاج گويذ : « ان لا » و « لا » را محل ، خفض است . « 4 »
و گفتهاند : محلش رفع بوذ . و به اين وجه معنى چنين بوذ كه : آنچه خذا حرام كرده است ، آنست كه شرك نياريذ ؛ اى : « ذلك ان لا تشركوا » « 5 »
و گفتهاند : محل
« تُشْرِكُوا »
نصب بوذ چون آن را « 6 » اعمال كنى ، و همچنين آنچه مابعد آن بود . « 7 »
و گفتهاند : « ان » درين معنى ، موضع مفسره است بمعنى « اي » . « 8 »
و گفتهاند : « لا » صله است . و معنى آن بوذ :
هامش
( 1 ) - كشف الاسرار 3 / 521 ، مجمع البيان 4 / 590 ، شريف لاهيجى 1 / 844 :
استيناف يعنىعليكم ان لا تشركوا مانند عليكم انفسكم . و اغراء يعنى برانگيختن و واداشتن و تحريص كردن .
( 2 ) - كشف الاسرار 3 / 521 ، 524 ، 525 . مجمع و لاهيجى - همان صفحات .
( 3 ) - كشاف 2 / 79 ، تبيان 4 / 314 . كشاف اين قول را بنحو « ان قلت » آورده و ردّ كرده است .
( 4 ) - تفسير ابو الفتوح رازى 5 / 90 . يعنى « ان لا » در « ان لا تشركوا » و « لا » در« لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ » .( 5 ) - تفسير طبرى 12 / 215 ، تبيان 4 / 339 .
( 6 ) - شايد صحيح « ان را » باشد
( 7 ) - تفسير ابو الفتوح رازى 5 / 90 .
( 8 ) - تفسير رازى 5 / 90 ، كشاف 2 / 78 .