گرچه طرح مسئلهء تأثير قرآن كريم بر زبان و فرهنگ عربى خارج از بحث اين مقدّمه است امّا از جهاتى با تأثير ترجمهء قرآن كريم بر واژگان و ساختار زبان فارسى بىارتباط نيست .
اكنون كه پانزده قرن از نزول قرآن كريم مىگذرد ترجمههاى فراوانى از قرآن به زبان فارسى از اعصار و قرون گذشته به يادگار مانده است و نمادى از عقيده و باورهاى راستين دانشوران و پژوهشگران فارسىزبان در دل گنجينهها سپرده شده است كه هريك همچون گوهرى تابناك بر تارك فرهنگ و ادب فارسى مىدرخشد .
قرآن كريم نه تنها باعث بقا و بارورى زبان عرب شد بلكه منبع اصلى و آبشخور زلال انديشهء مسلمانان و انديشمندان ايرانى گرديد . وجود ترجمههاى بىشمار در كتابخانهها و موزهها با مطالبى كه در آنها نهفته است در زمينهء زبان درى و گويش شهرها و روستاهاى قلمرو گستردهء جهان اسلام ، از بخارا تا اقصى نقاط قارهء هند ، دلبستگى مسلمانان فارسى زبان را به اين كتاب مقدّس الهى نشان مىدهد .
دانشمندان و علماى فارسى زبان نكات گوناگون تفسيرى ، ادبى ، لغوى ، زبانشناختى و . . . را در بطن اين آثار نهادهاند به طورى كه تحقيق دربارهء آنها از لحاظ تاريخ زبان يك ناحيهء فرهنگى در يك عصر با ناحيه و نواحى ديگر فرهنگى ، يا مقايسه و بررسى دگرگونى زبان در يك ناحيهء فرهنگى و زبانى با گذشت قرنهاى پى درپى ، و حتى از نظر مقايسهء زبان ترجمهء هر عصر با ديگر متون آن عصر به دستاوردهاى شگفتانگيز و ارزنده مىانجامد . مقايسهء معادلهاى فارسى كلمات و واژگان قرآنى در ترجمههاى مناطق و سدههاى گوناگون از نظر زبانشناسى و تحوّل تاريخى لغات نيز كارى ارزنده است كه بررسى هريك از اين ترجمهها مىتواند موضوع رسالهاى تحقيقى باشد .
در ترجمههاى قرآن افزون بر نكات فوق ، مىتوان به تحوّل رسمالخط متداول در هر منطقهء فرهنگى در هريك از سدهها دست يافت . با يك بررسى اجمالى در ترجمههاى قرآن به زبان فارسى از آغاز آن - كه به احتمال قوى قبل از طبرى بوده است - تا زمان معاصر به اين نتيجه مىرسيم كه قرآن كريم همانگونه كه تأثير عميقى بر روى زبان عربى از نظر ساختار ، تركيبات ، واژگان و مضامين گذارده است ، بر زبان فارسى نيز از لحاظ نحوهء تركيب و ساختار و افزودن به واژگان تأثير قابل
بخشى از تفسيرى كهن به پارسى (فارسى) — صفحة مقدمهء مصحح 2
مساهمون: مؤلف مجهول
صمقدمهء مصحح ٢