3 ) در جهاد اصغر هر كس از عقل نظامى برخوردار باشد پيروز جنگ است اما در اين جهاد عقل تنها كافى نيست ، در اين جهاد بسيارى از عاقلان و به اصطلاح خردمندان به زانو درآمده اند . اميرالمؤمنين على عليه السلام در نهج البلاغه حكمت 211 مى فرمايد : « كم من عقل اسير تحت هوى امير . چه بسيار عقلها كه به اسارت هوى و هوس ها درآمده اند . » در اين مسير نه عقل كافى است و نه علم به تنهايى ميتواند مشكل گشا باشد . همان طورى كه باز خود آن حضرت در حكمت 107 نهج البلاغه فرموده اند : « رب عالمقد قتله جهله و علمه معه لاينفعه . چه بسيار دانشمندانى كه كشته جهل خود مى باشند و دانششان كه با آنهاست سودى به حالشان ندارد . »
هوش و عقل و علم نظامى ، اجتماعى و سياسى در اين جهاد كارايى ندارد . مولوى در مثنوى چنين گفته است :
اى شهان كشتيم ما خصم برون * ماند خصمى زو بتر در اندرون
كشتن اين كار عقل و هوش نيست * شير باطن سخره خرگوش نيست
قدرجعنا من جهاد الاصغريم * با نبى اندر جهاد اكبريم
قوت از حق خواهم و توفيق و لاف * تا به سوزن بركنم اين كوه قاف
دشوارى اين جهاد ميطلبد كه مجاهد به شرايط و لوازم و خطرات سفر خوب توجه نمايد . در رأس همه شرائط اخلاص در عمل قرار گرفته است كه اگر آنى از آن غفلت شود به تباهى همه زحمات مسافر مى انجامد ، البته اخلاص نيز مراتبى دارد عالى ترين مرتبه آن اين است كه از آنچه كه مربوط به خود اوست حتى نعيم اخروى چشم بپوشد .
جالب است كه از منظر سالكان اصل تحقق سفر نيز اين است كه از بيت مظلم نفس بيرون آمده باشد تا بتواند اميد وصول داشته باشد .
خداوند مى فرمايد : « و من يهاجر فى سبيل الله يجد فى الارض مراغما كثيرا وسعة و من يخرج من بيته مهاجرا الى الله و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على الله و كان الله غفورا رحيما ( نساء / 100 ) » هر كس در راه خدا از وطن هجرت كند در زمين براى آسايش و گشايش امورش جايگاه بسيار خواهد يافت و هرگاه كسى از خانه خود براى هجرت به سوى خدا و رسول او بيرون آيد و در سفر ، مرگ وى فرا رسد اجر و ثواب چنين كسى بر خداست و پيوسته بر خلق آمرزنده و مهربانست . حضرت امام خمينى كه خود عارف عامل و سالك و اصل بوده اندبا استفاده از اين آيه شريفه و مقايسه سير و سلوك عرفانى با سفر ظاهرى و فقهى چنين گفته اند كه همانگونه در سفر فقهى وقتى اصل سفر تحقق پيدا مىكند كه مسافر به