محدود آغاز و تا به دوگانه پرستى ادامه مىيابد .
امام صادق عليه السلام در روايتى به « بريد عجلى » مىفرمايد : تبعيّت از هواى نفس در كوچكترين مرتبهاش ، شرك است ، بريد از حضرت پرسيد :
« ادْنى ما يَكُونُ الْعَبْدُ بِهِ مُشْرِكاً ؟ »
و آن حضرت فرمودند :
« مَنْ قالَ لِلنَّواةِ انَّها حَصاةٌ وَ لِلْحَصاةِ انَّها نَواةٌ ثُمَّ دانَ بِهِ » « 1 »
همان حضرت در جواب « ابو العباس » كه همين سؤال را مطرح كردند ، فرمودند :
« مَنْ ابْتَدَعَ رَأياً فَاحَبَّ عَلَيْهِ اوْ ابْغَضَ عَلَيْهِ » « 2 »
هر امرى از ناحيهء خدا توأم با نهى از سوى ابليس است ، و هر نهى الهى ، امرى شيطانى را بهمراه دارد . خداوند فرمان به انجام معروف مىدهد و شيطان از آن نهى مىكند ، خدااز منكر نهى مىكند و او بدان امر مىنمايد . بنابراين هر نوع معصيتى اطاعت امر شيطان محسوب مىشود و لذا هر معصيتى مرتبهاى از شرك است كه از آن به شرك در اطاعت تعبير مىشود .
در تفسير آيه شريفه :
« وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ »
« 3 »
امام صادق عليه السلام مىفرمايند :
« يُطيعُ الشَّيْطانَ مِنْ حَيْثُ لايَعْلَمُ فَيُشْرِكُ » « 4 »
هامش
( 1 ) - كمترين چيزى كه بنده به آن مشرك مىشود چيست ؟ كسى كه به هسته بگويد سنگريزه و به سنگريزه بگويد هسته ، و به آن معتقد شود . ( اصول كافى - جلد 2 - صفحه 397 ) .
( 2 ) - كسى كه بدعتى بگذارد چه بر آن مورد محبت واقع شود يا مبغوض گردد . ( اصول كافى - جلد 2 - همان مصدر ) .
( 3 ) - ( يوسف - 106 ) بيشتر آنها به خدا ايمان نياورده و مشركند .
( 4 ) - جاهلانه و يا نادانسته تبعيّت از شيطان كند و شرك بورزد . ( تفسير نور الثقلين - جلد 2 - صفحه 475 ) .