قارون به همين نوع از توحيد ، كافر شد و مغرور گشت و سپس هلاك گرديد ، زمانيكه گفت : ثروت من حاصل علم من است .
« قالَ إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِي . . . »
« 1 »
3 - توحيد در افعال
مدّبر تمام عالم خداوند است ، گردانندهء افلاك در آسمانها كه هيچ كس به عظمت آنها پى نبرده است چه رسد به درك امور ديگر از آنها ، ستارگانى كه نور برخى از آنها ملياردها سال نورى طول مىكشد تا به زمين برسد . . . . . . . . . . . . . . . و اين البته نمونههائى است كه چشم بشر قدرت كاوش آنها را داشته است . پيدايش مخلوقات انسى و جنّى و رفع حوائج آنها ، نظم و انضباط كامل در هستى ، رفع احتياجات متقابل مخلوقات به وسيله هم و ارتزاق حيوان و نبات و . . . همه تحت ارادهء خداست بطورىكه لا مؤثر فىالوجود الا اللَّه . چه اينكه اگر مؤثرى ديگر بود ، الزاماً بايد دستورات ديگرى مىداشت و الا يكى بودند و با تعدد فرمان ، هستى تباه مىگشت و نابود مىشد .
« لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا . . . »
« 2 »
پس تا او نخواهد برگى از درخت فرو نمىريزد .
« . . . وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها . . . »
« 3 »
و چون او خواست ابراهيم و موسى عليهما السلام در آن شرايط بحرانى كه پسران را سر مىبريدند ، حيات گرفتند ، عيساى مسيح بدون پدر متولد شد ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله از سوء قصدهاى پى در پى قريش و يهود سالم ماند ، و چون او نخواست ، آتش بر ابراهيم اثر نكرد و كارد گلوى اسماعيل را نبريد و . . . .
هامش
( 1 ) - ( قصص - 78 ) قارون گفت : اين ثروت را بهواسطه دانشى كه من دارم ، بدست آوردهام .
( 2 ) - ( انبياء - 22 ) اگر در آسمان و زمين جز اللَّه معبودى مىبود ، نظام جهان به هم مىريخت .
( 3 ) - ( انعام - 59 ) هيچ برگى از درخت بدون اجازهء او فرو نمىريزد .