مكافات و مجازات
اثر گناه در روح و روان آدمى ، جسم او ، جامعه و اجتماع و نيز اثر آن در قيامت قابل انكار نيست . اين گونه تبعات به دو بخش كلى پيامدهاى وضعى و تكليفى قابل تقسيم هستند ، اثرات تكليفى كه اصطلاحاً « مجازات عمل » گفتهمى شود مربوط به ثواب و عقاب اعمال در قيامت كبرى است ، روزى كه تنها براى محاسبه وضع شده است .
قال على عليه السلام :
« انَّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَلا حِسابٌ وَ غَدَاً حِسابٌ وَ لا عَمَلٌ » « 1 »
قرآن كريم بارها ، مترتب شدن آثار اعمال را بر اعمال و افعال آدمى ، در روز موعود وعده داده بهطورىكه مقدار زيادى از آيات قرآن به اين مهم پرداخته است .
« إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى »
« 2 »
اين اثر بهواسطه توبه ، استغفار ، اعمال و اذكار شايسته ، حزن و بلا ، استغفار ديگران و . . . قابل برداشتن است و خداى حكيم وعده به رفع اثرات اخروى در ظرف حصول شرايط خاص داده است .
اثر وضعى گناه به اثرى اطلاق مىشوند كه لازمهء قهرى معصيت است بهطورىكه معصيت در شرايط عادى هرگز از آن منفك نمىشود و آن نيز از معصيت جدا نمىگردد . اين پيامدها كه مربوط به دنياست ، « مكافات عمل » ناميده شدهاند .
وسعت باب توبه با گسترهء عظيمى كه دارد توان دفع اثر وضعى را ندارد و حتّى توبهء مقبول را توان ورود در حيطهء اثر آن نيست .
هامش
( 1 ) - اكنون گاه عمل و نه حساب و فردا وقت حساب و نه عمل است . ( نهج البلاغه - خطبه 42 ) .
( 2 ) - ( طه - 15 ) قيامت محقّقاً وقوع خواهد يافت ، ميخواهم آن را پنهان دارم تا به هركس در برابر سعى و كوشش خودش جزا داده شود .