مكافات و مجازات
اثر گناه در روح و روان آدمى ، جسم او ، جامعه و اجتماع و نيز اثر آن در قيامت قابل انكار نيست . اين گونه تبعات به دو بخش كلى پيامدهاى وضعى و تكليفى قابل تقسيم هستند ، اثرات تكليفى كه اصطلاحاً « مجازات عمل » گفتهمى شود مربوط به ثواب و عقاب اعمال در قيامت كبرى است ، روزى كه تنها براى محاسبه وضع شده است . قال على عليه السلام : « انَّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَلا حِسابٌ وَ غَدَاً حِسابٌ وَ لا عَمَلٌ » « 1 » قرآن كريم بارها ، مترتب شدن آثار اعمال را بر اعمال و افعال آدمى ، در روز موعود وعده داده بهطورىكه مقدار زيادى از آيات قرآن به اين مهم پرداخته است . « إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى » « 2 » اين اثر بهواسطه توبه ، استغفار ، اعمال و اذكار شايسته ، حزن و بلا ، استغفار ديگران و . . . قابل برداشتن است و خداى حكيم وعده به رفع اثرات اخروى در ظرف حصول شرايط خاص داده است . اثر وضعى گناه به اثرى اطلاق مىشوند كه لازمهء قهرى معصيت است بهطورىكه معصيت در شرايط عادى هرگز از آن منفك نمىشود و آن نيز از معصيت جدا نمىگردد . اين پيامدها كه مربوط به دنياست ، « مكافات عمل » ناميده شدهاند . وسعت باب توبه با گسترهء عظيمى كه دارد توان دفع اثر وضعى را ندارد و حتّى توبهء مقبول را توان ورود در حيطهء اثر آن نيست .