مرحلهء ديگر براى درمان بيمارى گناه ، نهى از منكر است ، شيوه استعمال اين دارو بسيار دقيق و كم و كيف آن بايد به وسيله متخصص در اين فن اعمال گردد و الّا نه تنها بىاثر ، بلكه تبعات مخاطرهزائى به دنبال دارد .
حضرت امير عليه السلام مىفرمايند : هميشه هنگام سرزنش گنهكار ، قسمتى از گناه او ناديده گرفته شود تا وى را به ابراز واكنش منفى وادار نسازد .
« اذا عاتَبْتَ الْحَدَثَ فَاتْرُكْ لَهُ مَوْضِعاً مِنْ ذَنْبِهِ لِئَلا يَحْمِلَهُ الْاخْراجُ عَلَى الْمُكابَرَةِ » « 1 »
و البته ميزان عتاب در همان مورد نيز نمىبايست از حد بگذرد .
قال على عليه السلام :
« ايَّاكَ انْ تُكَرِّرَ الْعَتْبَ ، فَانَّ ذلِكَ يُغْرى بِالذَّنْبِ وَيُهَوِّنُ الْعَتْبَ » « 2 »
لذا ملامت در حدى كه مريض بفهمد كار اشتباهى مرتكب شده كفايت مىكند و بيش از آن مضرّ مىباشد و آتش لجاجت را شعلهور مىسازد .
قال على عليه السلام :
« الْافْراطُ فِى الْمَلامَةِ يَشُبُّ نارُ اللِّجاجَةِ » « 3 »
مرحلهء ديگر در درمان مرض گناه ، اعراض و دورى جستن از عاصى است . اگر مراحل پيشين نتوانست عاصى را از نافرمانى دور سازد ، مىبايست از اجتماع مردم جدا گشته و به وى اعتنائى نشود ، تا بلكه انزوا بر او سخت آمده و در جادّهء اصلى قرار گيرد .
قال الصادق عليه السلام :
« امَرَنا رَسُولُ اللَّهِ انْ نَلْقى اهْلَ الْمَعاصى بِوُجُوهٍ مُكْفَهِرَّةٍ » « 4 »
هامش
( 1 ) - وقتى جوانى را سرزنش مىنمائى او را به همهء گناه سرزنش مكن و جائى از آن را ناديده بگير ، تا وادار به عكس العمل نشود . ( شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد - جلد 20 - صفحه 333 ) .
( 2 ) - از تكرار عتاب و افراط در آن پرهيز نما كه موجب دليرى بر گناه و بىاثر شدن ملامتها مىشود . ( غررالحكم ) .
( 3 ) - زيادهروى در نكوهش بدكردار ، آتش ستيز را شعلهورتر مىنمايد . ( غررالحكم ) .
( 4 ) - رسول خدا صلى الله عليه و آله ما را امر مىكرد كه با اهل گناه با چهرهء درهم كشيده روبرو شويم . ( فروع كافى - جلد 5 - صفحه 59 ) .