قال على عليه السلام :
« تَصْفِيَةُ الْعَمَلِ اشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ » « 1 »
و امام باقر عليه السلام فرمودهاند :
« الْابْقاء عَلَى الْعَمَلِ اشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ »
راوى پرسيد : ابقاء در عمل چيست ؟ وَ ما الْابقاءُ عَلَى الْعَمِلَ ؟ امام عليه السلام فرمود :
« يَصِلُ الرَّجُلُ بِصِلَةٍ وَ يُنْفِقُ نَفَقَةً للَّهِ وَحدَهُ لاشَريكَ لَهُ ، فَتُكْتَبُ لَه سِرًّا ، ثُمَّ يَذْكُرُها فَتُمْحى فَتُكْتَبُ لَهُ عَلا نيَّةً ثُمَّ يَذْكُرُها فَتُمْحى وَ تُكْتَبُ لَهُ رِياءً » « 2 »
همين مطلب نيزاز امام صادق عليه السلام نقل شدهاست .
« مَنْ عَمِلَ حَسَنَةً سِرّاً كُتِبَتْ لَهُ سِرّاً فَاذا اقَرَّبِها مُحِيَتْ وَ كُتِبَتْ جَهْراً فَاذا اقَرَّ بِها ثانياً مُحِيَتْ وَ كُتِبَتْ رِياءً » « 3 »
گويند : شخصى مهمان حاكم شد ، نمازى بسيار نيكو گذارد و جز به اندك ، دست به طعام دراز ننمود ، چون به منزل بازگشت ، غذا طلبيد ، پسرش گفت : مگر در دربار غذا ميل ننمودهاى ؟ گفت آرى و لكن كم خوردم تا به كار آيد ، پسر گفت :
نمازت را نيز دوباره بخوان چون بىثمر بوده و بيفايده به كار نايد .
ترسم نرسى به كعبه اى اعرابى * كين ره كه تو مىروى به تركستان است
هامش
( 1 ) - سالم سازى عمل از خود عمل شديدتر و سختتر است . ( غرر الحكم ) .
( 2 ) - نگهدارى عمل از خود عمل شديدتر است ، راوى پرسيد : نگهدارى عمل چيست ؟ حضرت فرمودند : كسى براى خداى متعال بخششى مىكند و براى او عمل نهان نوشته مىشود ، سپس عمل نيك خود را به زبان مىآورد ، و آن عمل را به عنوان عمل آشكارى مىنويسند . وى باز هم عمل خود را به زبان مىآورد ، تا آن را محو كرده برايش ريا مىنويسند . ( بحار الانوار - جلد 72 - صفحه 292 ) .
( 3 ) - كسى كه عمل نيكى را مخفيانه انجام دهد ، كار نيك مخفى براى او نوشته مىشود ، ولى اگر عملش را به زبان آورد ، ثواب عمل مخفيانه ، محو مىشود . كه اگر باز هم آن را به زبان آورد عملش تباه گشته و ريا نوشته مىشود . ( بحار الانوار - جلد 72 - صفحه 324 ) .