شهروندى به حقّ خود راضى بوده و از اخذ حقّ ديگرى ولو بهاجبار شرايط محيط خوددارى كند ، شهرى كه تاكنون از حصار تبادر ذهنى خارج نشده و اميد آنكه آخرين وصىّ نبىّ خاتم آن را محقق فرمايد . و البته چون هدف دين اجراى عدالت است و محك سنجش آدميان نيز همان است ، آيات و اخبار زيادى به اين مهم اشاره نموده و لزوم وجود عدالت و عواقب سوء متأثر از نبود عدالت را گوشزد فرمودهاند .
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ . . . »
« 1 »
و نيز با آنچه كه در مسير مخالف اين جريان عقلائى در جامعه حركت مىكنند ، بشدّت مقابله نمودهاند ، از اينروست كه اسلام به لزوم وجود عدل در پيكره حكومت اهميت بيشترى داده و وعيدهاى سختى را براى حاكم ظالم مطرح نموده است .
مطابق روايت ذيل حاكم بر مردم اگر به عدل حكومت نكند اولين كسى است كه وارد آتش مىشود .
« اوَّلُ مَنْ يَدخُلِ النَّارَ اميرٌ مُتَسَلِّطٌ لَمْ يَعْدِلْ » « 2 »
قوانين قضائى اسلام از شهادات و اقرار اوصاف قاضى تا حدود و ديات و قصاص همه براى اجراى عدالت است و بديهى است چيزى كه سد راه اجراى عدالت گردد و تمام اين دستورات را بىنتيجه نمايد يا به آن جنبهء تشريفاتى دهد ، به شدّت منكوب اسلام است .
رشوه يكى از بلاهاى عظيم اجتماعى است كه موجب انحراف قوانين شده و در مقابل هدف خالق از خلق بشر قرار مىگيرد .
با وجود اين بلا ، قانونى كه مىبايست اقامهء عدل كند ، عامل بر پائى ظلم
هامش
( 1 ) - ( نحل - 90 ) محققاً خداوند امر به عدل و نيكى مىفرمايد .
( 2 ) - اولين كسى كه وارد آتش مىشود اميرى است كه بر مردم مسلط شده و به عدل رفتار نمىكند . ( بحار الانوار - جد 75 - صفحه 340 ) .