« يا عَلىّ الرِّبا سَبْعُونَ جُزْءً فَايْسَرُها مِثْلُ انْ يَنْكِحَ الرَّجُلُ امَّهُ فى بَيْتِ اللَّهِ الْحَرامِ ، يا عَلىّ دِرْهَمٌ رِباً اعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ سَبْعينَ زَنْيَةً كُلُّها بِذاتِ مَحْرَمٍ فى بَيْتِ اللَّهِ الْحَرامِ » « 1 »
5 - در برخى از اخبار به فلسفهء حرمت ربا اشاره شده است
بر گرفتهء از اين اخبار اين است كه ربا نوعى ارتباط ناسالم اقتصادى است كه عواطف انسانها را نسبت به هم از بين برده و حرص و طمع و مال اندوزى را گسترش مىدهد . رباخوار تنها به سود خود مىانديشد و در اين راستا ، اخوت اسلامى ، بىمعنا شده و ارزشهاى دينى تباه مىشود . ربا موجب افزايش فاصلهء طبقاتى مىگردد ، يك طرف دائماً بر ثروتش افزوده شده و طرف ديگر همواره در گردابى شديدتر گرفتار مىشود . و نيز ربا عامل مهمى براى استعمار و استثمار ملتهاى ضعيف است . امروزه به نظر خبرگان فن ، تنها عامل و يا حداقل عامل مهم فقر ملتهاى افريقائى سودهاى كلان بدهىهاى عقب افتادهء آنهاست . آنان مجبورند براى تهيّه مقدارى از سود بدهى خود محصولاتى بكارند كه بازار خارجى داشته باشد هر چند خود به محصول ديگرى به شدّت محتاج مىباشند . و البته فاصلهء طبقاتى و انباشته شدن ثروت در يك سو ، عامل بسيارى از جنگهاى جهان ، درگيرىهاى فردى ، ترور و آدم كشى ، مىباشد كه آن زائيده ربا و فرزند نامشروع اوست .
هشام بن حكم از امام صادق عليه السلام در مورد علت تحريم ربا سؤال نمود ، حضرت در پاسخ فرمودند :
« انَّهُ لَوْ كانَ الرِّبا حَلالًا لَتَرَكَ النَّاسُ التِّجاراتِ وَ ما يَحْتاجُونَ الَيْهِ ، فَحَرّمَ اللَّهُ الرِّبا لِتَنْفِرَ ( لِتَفِرَّ ) النَّاسُ مِنَ الْحَرامِ الَى الْحَلالِ وَ الَى التِّجاراتِ مِنَ الْبَيْعِ وَ الشِّراءِ فَيَبْقى ذلكَ بَيْنَهُم فِى
هامش
( 1 ) - اى على ( عليه السلام ) ربا هفتاد جزء است ، سادهترين آن مثل اينست كه انسان با مادرش در خانهء خدا ( كعبه ) زنا كند . اى على يك درهم ربا نزد خداوند از هفتاد زنا كه همه با محارم و در خانهء خدا باشند شديدتر است . ( وسايل الشيعه - جلد 12 - صفحه 426 ) .