« لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ فى كُلِّ يَوْمٍ فَانْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزادَ اللَّهَ وَانْ عَمِلَ سَيِّئاً اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَتابَ الَيْهِ » « 1 »
9 - بستن راه وسوسه
دين اسلام به مقتضاى خاتميت و اكمليت آن ، تمام حوائج و غرائز انسان را در نظر گرفتهاست . و از آنجا كه يكى از راههاى وسوسه نفس ، تحريك غرائز است ، مىبايست با طى مسيرى كه اسلام براى اطفاء غرايز معين نمودهاست ، اين راه را بر شيطان بيرونى بست .
ازدواج مشروع ، امرار معاش از طريق صحيح و تدارك مأكولات و مشروبات حلال و . . . از جمله ارضاء شرعى غرايز محسوب مىشوند .
10 - ترس از مقام خدا
يكى از راههاى مهم مبارزه با نفس ، توجه به عظمت خداى متعال و درياى وسيع لطف او به بندگان و ترس از مقام حضور وى در دنيا و مقام حكومت او در قيامت است .
« وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى ، فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى »
« 2 »
11 - موعظه
وعظ به خود ، و يادآورى ناپايدارى حيات دنيوى و همچنين بيان اذكار و اوراد و مخصوصاً قرائت قرآن ، راهى ديگر براى مبارزه با نفس و عاملى مهم براى تهذيب آن مىباشد .
هامش
( 1 ) - از ما نيست كسى كه هر روز خود را محاسبه نكند . اگر عمل نيكى انجام داده از خداوند طلب زيادت نمايد و اگر گناهى مرتكب شده از خدا غفران طلبيده و به سوى او بازگردد . ( تحف العقول مترجم - صفحه 462 ) .
( 2 ) - ( نازعات - 40 و 41 ) و كسى كه از مقام الهى خائف و خويش را از هواى نفس بازدارد ، بهشت جايگاه اوست .