لزوم تزكيه نفس
آثار جاويدان نفس زكيّه و غير زكيّه در قيامت ، اهميت تزكيهء نفس را آشكار مىسازد . اگر آدمى اندكى به تجسم گناهان خود در قيامت ، وحشت و اضطراب حشر و نشر ، عذابهاى جهنم و يا نعمتها و ثوابهاى بهشت ، توجه كند ؛ در دنيا چيزى را با تزكيهء نفس معاوضه نخواهد كرد .
قال على عليه السلام :
« ايُّهَاالنَّاسُ تَوَلَّوْا مِنْ انْفُسِكُمْ تَأديبَها وَاعْدِلُوا بِها عَنْ ضَراوَةِ عاداتِها » « 1 »
و در جاى ديگر فرموده است :
« اعْجَزُ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ اصْلاحِ نَفْسِه » « 2 »
البته تهذيب و تزكيهء نفس براى كسانى كه رهبرى معنوى جامعه را برعهده دارند ، لازمتر است . چه اينكه رهبر و حاكم بايستى نسبت به زيردستان خود روانى سالمتر داشته باشد تا قادر به هدايت جامعه گشته و آن را از مفاسد بازدارد .
قال على عليه السلام :
« مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ اماماً فَلْيَبْدَءُ بِتَعْليمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْليمِ غَيْرِه » « 3 »
و نيز همان حضرت مىفرمايند :
« كَيْفَ يَهْدى غَيْرَهُ مَنْ يُضِلُّ نَفْسَهُ ؟ كيف يَنْصِحُ غَيْرَهُ مَنْ يَغُشُّ نَفْسَهُ ؟ كيفَ يَعْدِلُ في غَيْرِه مَنْ يَظْلِمُ نَفْسَهُ ؟ » « 4 »
هامش
( 1 ) - اى مردم ، خود مسئوليّت تربيت نفس خويشتن را به عهده گيريد و آن را از كشش عادتها بازداريد . ( نهج البلاغه - حكمت 351 به ترتيب فيض و 359 به ترتيب صبحى ) .
( 2 ) - عاجزترين مردم كسى است كه از اصلاح خود عاجز باشد . ( غرر الحكم ) .
( 3 ) - كسى كه كه خود را امام مردم مىداند ، قبل از تعليم ديگران بايد نفس خود را تعليم دهد . ( نهج البلاغه - حكمت 70 به ترتيب فيض و 73 به ترتيب صبحى ) .
( 4 ) - چگونه ديگرى را راهنمايى كند در حالى كه خودش گمراه است ؟ چگونه به كسى پندى دهد در حالى كه خودش آلوده است ؟ چگونه در مورد كسى به عدالت رفتار كند در حالى كه به خودش ستم روا مىدارد ؟ ( غرر الحكم ) .