حساب آورد و به همين سبب زوال نعمت و يا رسيدن بلا را به او بطلبد ، براى تحقق چنين هدفى به هر عملى ممكن است دست بزند كه چه بسا دروغ آسانترين آنها و هموارترينشان نزد او باشد .
3 - تبرئهء خود
گاهى آدمى براى توجيه عمل خلاف خود و تبرئه شدن نزد ديگران از حربهء دروغ استفاده مىكند .
4 - غرور
گاهى انسان براى اينكه خود را بيشتر از آنچه كه هست نشان دهد و يا حقارتهاى خود را بپوشاند به دروغ متوسل مىشود . او بدون اينكه مطلبى را فهميده باشد ، مطرح مىكند و چيزى كه نقشى در آن نداشته به خود منسوب مىنمايد .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« كَفى بِالْمَرْءِ مِنَ الْكَذِبِ انْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ ماسَمِعَ » « 1 »
5 - طمع در اموال مردم
برخى براى زير پاى گذاشتن حقوق مردم و بلعيدن دسترنج آنها متوسل به اين گناه مىشوند ، بدترين انواع دروغها ، دروغ در كسب و كار و تجارت ، به طمع رسيدن به سود بيشتر است . رسول خدا دروغ در تجارت را بالاترين رباها شمرده است .
« ارْبَى الرِّبا الْكَذِبُ » « 2 »
6 - مزاح و خنده
بسيارند كسانى كه صرفاً براى خنداندن ديگران به هر اقدامى دست ميزنند و زبان را در اختيار خوشحالى كاذب مردم قرار مىدهند .
هامش
( 1 ) - براى دروغگوئى انسان كافى است كه هر چه بشنود بگويد . ( كنز العمال - 8208 ) .
( 2 ) - بالاترين رباها ، دروغ است . ( بحار الانوار - جلد 73 - صفحه 263 ) .