وارد نمايند ولى پيشافتادگان چون با قالب دينى وارد مىشوند ، پيشانى پينه بسته دارند ، و ظاهرالصلاح گشتهاند ، بسادگى در دل تودهء انسانهاى عادى جاى گرفته و به موقع خود سختترين ضربات را بر پيكر دين وارد مىكنند . و متأسفانه تاريخ ما مملو است از ضرباتى كه دينداران دروغين در قالب دين بر دين وارد نمودهاند ، ضرباتى كه تحقق آن از دست بىدينان هرگز امكان نداشته است .
در بيان سبب نزول آيهاى كه گذشت برخى مفسران آوردهاند كه عدهاى از مسلمانها عبادات خود را قبل از دستور پيامبر بجاى مىآوردند و بدين وسيله از عمل آنها نهى شد .
اين سبب و امثال آن مفهوم آيه را ضيق نمىنمايد ، بلكه معناى آيه بسيار گستردهتر از اين بوده و هرگونه پيشىجستن از اولياء دين « كاسهء از آش داغتر شدن » را شامل مىشود و از آن نهى مىفرمايد .
در اين مقولهء كوتاه نگاهى داريم به نمونههائى از اعمال برخى مقدسمآبها كه به نام دين در جاىجاى تاريخ ثبت نمودهاند و البته قبل از آن به بهرهگيرى ابليس از اين طرفند به عنوان يكى از ابزارهاى مهم اغوا اشاره مىكنيم .
شيطان
ابليس سابقهء ششهزار سال عبادت داشت . او چنان عبادت مىكرد كه ملائك شيوهء عبادت را از او مىآموختند . امّا در مقابل يك دستور از ناحيه حق بازماند و خبث باطنى وى بيرون تراويد .
دقت در داستان ابليس انسان را اگر ديوانه كند قابل ملامت نيست . موجودى كه فرشتگان او را « خدا عزيزكرده » مىدانستند و « عزازيل » مىگفتند ، با آن همه عبادت و ستايش بىوقفه ، هرچند توانست هزاران سال طينت و سرشت آلودهء خود را مخفى نگهدارد ولى آن سرشت فاسد و جِبلّ ناسالم بالاخره عيان گشت و او را رسوا