انظار معسر
مهلت دادن بهبدهكار از مستحبات اكيد مىباشد و روايات بسيارى در بهره دنيوى و اخروى اين مهم وارد شده است كه قبل از بيان آنها به آيهء ذيل توجه كنيد :
« وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ وَ أَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
« 1 »
در اين آيه شريفه در پى دستور به انظار ، مىفرمايد : اگر بدهكار توان پرداخت بدهى را ندارد و نمىتواند بپردازد ، شما آن را صدقه محسوب كنيد و بر او ببخشيد ، چه اينكه خداوند جزاى اين عمل نيك را بطور مضاعف خواهد داد و از سوى ديگر ، شخص بدهكار در خودخورى بدهى باقى نخواهد ماند و روان او بيش از آن متأذى نخواهد گشت .
اينك بهره انظار در دنيا و آخرت را از زبان اخبار و احاديث مىبينيم .
الف ) بهره بستانكار در دنيا
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« مَنْ انْظَرَ مُعْسِراً كانَ لَهُ عَلَى اللَّهِ فى كُلِّ يَوْمٍ صَدَقَةٌ بِمِثْلِ مالَهُ عَلَيْهِ حَتّى يَسْتَوْفِىَ حَقَّهُ » « 2 »
و نيز فرموده است :
« مَنْ ارادَ انْ تُسْتَجابَ دَعْوَتُهُ وَ انْ تَكْشِفَ كُرْبَتُهُ فَلْيُفَرِّجَ عَنِ الْمُعْسِرِ » « 3 »
و همچنين مىفرمايد :
هامش
( 1 ) - ( بقره - 280 ) و اگر بدهكار قدرت پرداخت بدهى را نداشته باشد ، او را تا هنگام توانش مهلت دهيد و اگر براى كسب رضاى خدا به او ببخشيد بهتر است .
( 2 ) - كسى كه تنگدستى را از پرداخت بدهى مهلت دهد ، بر خداست كه به اندازهء هر روزى كه به وى مهلت داده تا زمان پرداختش و به مقدار تمام پول ، ثواب صدقه به وى اعطاء كند . ( بحار الانوار - جلد 103 - صفحه 151 ) .
( 3 ) - كسى كه مىخواهد دعايش مستجاب شود و غمش زدوده گردد ، بر بدهكار تنگدست گشاده گيرد . ( كنز العمال - 15398 ) .