دقت در موارد جواز
اطلاع از وضعيت دشمنان اسلام براى قوى نمودن بنيهء دفاعى و توانمندى مسلمانان لازم مىباشد .
به همين جهت و بنا به نقل تاريخ ، پيامبر صلى الله عليه و آله مأموران اطلاعاتى در ميان صفوف دشمن داشته است و آنها اخبار را بموقع به حضرت منعكس مىنمودند .
عباس عموى پيامبر خدا كه اسلام آورده بود ولى آن را اظهار نمىكرد ، پيش از وقوع غزوه احد ، خبر آمادگى قريش را براى حمله به مدينه توسط نامهاى به حضرت رسانيد . « 1 »
« حذيفة بن اليمان » مىگويد در جريان جنگ خندق ، شبى حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله روى به من نمود و فرمود :
« مَنْ رَجُلٌ يَقُومُ فَيَنْظُرُ لَنا ما فَعَلَ الْقَوْمُ ثُمَّ يَرْجِعُ » « 2 »
من بهسوى آنان رفتم ديدم باد و طوفان و نيز سربازان خداوند آنچه مىبايست بر سر مشركان بياورند ، آوردهاند . « 3 »
حضرت رسالت حتى اگر مسئوليتى به كسى مىسپرد و اطمينان كامل به وى نداشت مأمورى مىفرستاد تا از وضعيت او خبر آورد .
اين مهم در بيان امام رضا عليه السلام از حالات حضرت رسول صلى الله عليه و آله نقل شده است .
« كانَ رَسُولُ اللَّهُ صلى الله عليه و آله اذا بَعَثَ جَيْشاً فَاتَّهَمَ اميراً بَعَثَ مَعَهُ مِنْ ثِقاتِهِ مَنْ يَتَجَسَّسَ لَهُ خَبَرَهُ » « 4 »
هامش
( 1 ) - ( فروغ ابديت - جلد 2 - صفحه 447 ) .
( 2 ) - چه كسى بر مىخيزد و به ميان دشمن ميرود تا ببيند آنها چه مىكنند و برميگردد .
( 3 ) - ( سيره ابن هشام - جلد 3 - صفحه 243 ) .
( 4 ) - رسول خدا همواره اگر سپاهى به جنگ اعزام مىكرد و در مورد امير سپاه ، اطمينان كامل نداشت ، كسى مطمئن را با وى مىفرستاد تا اخبار او را به پيامبر صلى الله عليه و آله برساند . ( وسايل الشيعه - جلد 11 - صفحه 44 ) .
( در متن قرب الاسناد صفحه 148 كه وسايل از آن نقل حديث نموده است ، عبارت به اين صورت آمده است : . . . اذا وَجَّدَ جيشاً فامّهم اميرا . . . ) .