چيزى جز خيالات و اوهام سست نيست . سستى ، خمودى و افسردگى حاصل از مطالعه آنها ، امروزه از كسى و حتى از نويسندگانشان كه برخى از آنها تنها در پى كسب درآمد هستند مخفى نمىباشد . اين قصّهها دنياى خيالى و موهومى را در ذهن مخاطب خود ايجاد مىكند و عدم تطابق وجود ذهنى و واقعيت خارج دشوارىهائى را كه برشمرديم مىآفريند .
خصوصيات آرزوى باطل
بايد دانست ، آرزو ، عمل خاصى نيست كه اثر تكليفى در قيامت داشته باشد .
بلكه اگر در پى و يا همراه آن معصيتى صورت گيرد ، عذاب بر همان معصيت بار مىشود ، ولى از آنجا كه مىتواند عامل گناه باشد طبعاً از اثر وضعى بىبهره نيست ، در اين قسمت از بحث به نمونههائى از عواقب و تبعات آرزو مىپردازيم .
1 - فريب دهنده است
قال على عليه السلام :
« وَاعْلَمُوا انَّ الْامَلَ يُسْهِى الْعَقْلَ وَيُنْسِى الذِّكْرَ ، فَاكْذِبُوا الْامَلَ فَانَّهُ غُرُورٌ وَصاحِبُهُ مَغْرُورٌ » « 1 »
آن حضرت در روايت ذيل نيز آرزو را حيلهگر و گمراهكننده معرفى فرموده است .
« الْامَلُ خادِعٌ غارٌّ ضارٌّ » « 2 »
2 - چشم دل را كور مىكند
بين داشتن بصر ، با بصيرت فرق زيادى است و چه بسا كسانى كه بصر دارند ولى بصيرت ندارند ، مىبينند ولى درك نمىكنند ، همانطوركه ممكن است برخى بصر
هامش
( 1 ) - آرزو عقل را گمراه مىسازد و ياد خدا را بفراموشى مىسپارد ، به آرزوها اعتناء نكنيد كه فريبنده است و صاحبش را فريب مىدهد . ( نهج البلاغه - خطبه 85 به ترتيب فيض و 86 به ترتيب صبحى ) .
( 2 ) - آرزو خدعهگر ، فريبدهنده و مضرّ است . ( غررالحكم ) .