« ما بَيْنَ الْمَكْرُوهَيْنِ ، الْاسْرافُ وَالْاقْتارُ » « 1 »
6 - افراط و تفريط در اكل و شرب
زيادهروى در خوردن و آشاميدن و نيز پرهيز از آن درحدى كه بدن آدمى متضرر شود ، ايذاء نفس بوده و جايز نيست .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« كُلْ وَانْتَ تَشْتَهى وَامْسِكْ وَانْتَ تَشْتَهى » « 2 »
7 - افراط و تفريط در محبت
افراط در محبّت ، چشم و گوش آدمى را مىبندد و قدرت تجزيه و تحليل وقايع را از او سلب مىكند بهطورىكه آدمى ، حق را تنها در قامت محبوب و در گفتار او مىبيند و مىشنود .
قال على عليه السلام :
« عَيْنُ الْمُحِبِّ عَمِيَةٌ عَنْ مَعايِبِ الْمَحْبُوبِ وَاذُنُهُ صَمَّاءٌ عَنْ قُبْحِ مَساويهِ » « 3 »
تفريط نيز دوستان را متفرق مىنمايد . همان امام همام فرموده است :
« مَنْ ناقَشَ الْاخَونَ قَلَّ صَديقُهُ » « 4 »
اعتدال بين اين دو را نيز از بيت ذيل كه منسوب به همان حضرت است ، ببينيد :
« احبِبْ حَبيبَكَ هَوْناً ما * عَسى انْ يَكُونَ يُبْغِضُكَ يَوْماً ما » « 5 »
هامش
( 1 ) - حد وسط دو عمل ناپسند يعنى اسراف و اقتار . ( تفسير نورالثقلين - جلد 4 - صفحه 29 ) .
( 2 ) - هرگاه اشتها داشتى بخور و هنوز سير نشدهاى دست بردار . ( مستدرك الوسائل - جلد 16 - صفحه 221 ) .
( 3 ) - چشم عاشق از ديدن عيوب معشوق نابينا و گوش او از شنيدن زشتيهايش كر است . ( غررالحكم ) .
( 4 ) - آنكه با دوستانش مناقشه كند ، رفقايش كم مىشود . ( غررالحكم ) .
( 5 ) - در دوستى تند نرو ، شايد روزى دوست امروز ، دشمن تو شود و اسرار تو را فاش نمايد و نيز در دشمنى افراط منما ، چه بسا كه وى روزى دوست تو گردد و افراط تو در عداوت باعث ندامت تو شود . ( تحف العقول مترجم - صفحه 219 ) .