وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ . . .
« 1 »
همه شما تنها به سوى ما بازگشت نموديد همانگونه كه روز اول شما را آفريديم . . .
حضرت صلى الله عليه و آله در مورد شيوه حشر فرمود : انسانها ، پابرهنه و عريان و تنها محشور مىشوند .
يحشرون حفاة عراة عزلا .
عايشه گفت : واويلا . پس به عورت هم مىنگرند . حضرت صلى الله عليه و آله با تلاوت آيه 27 سوره عبس فرمودند : هر كدام پى كار خويشند . « 2 » لكل امرى منهم يومئذ شأن يغنيه ، يشغل بعضهم عن بعض .
لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ .
« 3 »
چشمها او را نمىبينند ولى او همه چشمها را مىبيند و او بخشنده و آگاهاست .
ابوسعيد خدرى از حضرت صلى الله عليه و آله نقل كردهاست كه فرمودند :
لو ان الجن و الانس و الشياطين و الملائكة منذ خُلِقوا الى ان فنوا صفوا صفاً واحداً ما احاطوا باللَّه ابداً . « 4 »
اگر جنيان و انسانها و شياطين و فرشتگان از زمانى كه خلق شدهاند تا زمانى كه فنا مىشوند همه يك صف منظم را تشكيل دهند ، هرگز خداوند را احاطه نخواهند كرد .
هامش
( 1 ) - انعام ، 94 .
( 2 ) - تبيان ، ج 4 ، ص 207 و 384 ؛ مجمعالبيان ، ج 4 ، ص 241 .
( 3 ) - انعام ، 103 .
( 4 ) - ابنكثير ، ج 2 ، ص 167 .