جزء چهارم
. . . وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ .
« 1 »
. . . و براى خدا و مردم است كه آهنگ خانه ( او ) كنند ، آنها كه توانايى رفتن به سوى آن دارند ، و هر كس كفر بورزد ( و حج را ترك كند به خود زيان رسانيده ) خداوند از همه جهانيان بى نياز است .
سبيل به معناى زاد و راحله است . برخى از آن حضرت صلى الله عليه و آله مىپرسيدند مراد از سبيل در قرآن چيست ؟ حضرت صلى الله عليه و آله مىفرمود :
السبيل الى الحج ، الزاد و الراحلة . « 2 »
گفته شده وقتى حضرت آيه را مطرح مىفرمود ، شخصى از قبيله هذيل از حضرت پرسيد : آيا اگر كسى حج را ترك كند ، كافر شدهاست ؟ حضرت فرمودند :
كسى كه آن را ترك كند و از عقوبت آن نترسيده و انجام دهد و به ثواب آن اميد ندارد ، كافر است .
من تركه و لا يخاف عقوبته ، و من حج و لا يرجو ثوابه فهو ذلك . « 3 »
شوكانى ، ثعالبى ، و سيوطى اين روايت را با اندكى تغيير نقل نمودهاند . « 4 »
هامش
( 1 ) - آل عمران ، 97 .
( 2 ) - جامعالبيان ، ج 4 ، ص 23 و 24 .
( 3 ) - جامعالبيان ، ج 4 ، ص 28 .
( 4 ) - ثعالبى ، ج 2 ، ص 80 ؛ درالمنثور ، ج 2 ، ص 57 ؛ فتحالقدير ، ج 1 ، ص 366 .