جزء اشركوا باللَّه ، و جزء شكوا فىاللَّه و جزء غفلوا عناللَّه و جزء آثروا شهواتهم علىاللَّه و جزء شفوا غيظهم بغضب اللَّه ، و جزء صيروا رغبتهم بحظهم مناللَّه و جزء عتوا على اللَّه . « 1 »
اين هفت در براى دستههاى مختلفى است از جمله : مشركان ، تشكيك كنندگان ، غافلان ، كسانى كه شهوتشان چيره شده ، كسانى كه خشمشان را با غضب خدا شفا دادند ، كسانى كه ميلشان را از بهرههاى الهى تغيير دادند ، دستهاى كه بر خدا طغيان ورزيدند .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ .
« 2 »
در اين ( سرگذشت ) نشانه هايى است براى هوشياران .
توسم به معناى ، دقت و تأمل و تفحص است .
حضرت صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
اتقوا فراسة المؤمن فانه ينظر بنور اللَّه ، ثم قرء النبى صلى الله عليه و آله :
ان ذلك لآيات للمتوسمين . « 3 »
از زرنگى مؤمن بپرهيز كه او با نور الهى مىبيند ، سپس حضرت صلى الله عليه و آله همين آيه را قرائت كرد .
اين روايت در تفاسير شيعى نيز وارد شدهاست . « 4 » باز هم فرمودهاند :
إن للَّهعباداً يعرفون الناس بالتوسم . « 5 »
خداوند را بندگانى است كه انسانها را از راه نشانهها مىشناسند .
هامش
( 1 ) - قرطبى ، ج 10 ، ص 31 .
( 2 ) - حجر ، 75 .
( 3 ) - ابنكثير ، ج 2 ، ص 575 .
( 4 ) - ر . ك . نورالثقلين ، ج 3 ، ص 23 .
( 5 ) - ابنكثير ، ج 2 ، ص 576 .