نسل آدم بود واين مذهب را به نام « ترانسفورميسم » مىنامند .
بنا بر اين مراد از كلمهء « بشراً » در آية نوع است وتنوين ، تنوين اعراب ؛ يعنى خداوند مىفرمايد : اراده دارم نوعي از جنبنده را به نام بشر از گل خلق كنم وآية بعدى فَإذا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فيهِ . . . بنابر مذهب أول متعرض كيفيت آفرينش شخص آدم است ، ومعنى آنكه چون خاكش را گرد آوردم وگل كرده وخشكانيده وروح در آن وارد كردم سجده كنيد .
بنابر مذهب دوم آيهء مذكور بيانگر چگونگى خلقت أنواع وتبادل آن است ، ومراد از تسويه آنكه شكلش در مسير تكامل درست وتكميل شود وبه صورت نوعي انساني بيفتد .
سؤال 3 : مراد از سجده فرشتگان براي بشر چه بوده ؟ وچرا بايد فرشته در برابر بشر سجده كند ؟
پاسخ : ميان مفسّران اسلامى دربارهء سجدهء فرشتگان اختلاف است . برخى برآناند كه سجده ، به سوى آدم وبراي خدا بوده ، نظير ساختمان كعبه كه سجدهء خداوند به سوى آن انجام مىيابد ، واين قول ضعيف است . « 1 » وعدهاى گفتهاند كه سجده براي آدم وبه احترام أو بود ومانعى نيست اين خضوع خاص كه مخصوص ذات أقدس خدا است احياناً با اجازه أو در حق ديگران انجام يابد « 2 » ، وقول سوم آنكه مراد از سجده معنى لغوى آن است يعنى خضوع وكرنش ، نه خصوص پيشانى بر زمين نهادن . « 3 » به هرحال از اين آية استفاده مىشود كه مقام انسان مسجود له ، از همه فرشتگان بالاتر است ، حتى از جبرئيل وميكائيل وساير افراد برجسته فرشتگان ، به دليل آنكه همه آنها مأمور به سجده يا خضوع در برابر وى شدند : فَسَجَدَ المَلائِكَةُ كُلُّهُم اجْمَعُونَ .
البتة افضيلت انسان از همه فرشتگان دربارهء أنبيا واوصياى آنان مورد قبول است ، واما ساير مؤمنان ، آنها از فرشتگان عادى افضلاند نه از جبرئيل وهمطرازان أو .
هامش
( 1 ) . التبيان في تفسير القرآن ، ج 8 ، ص 581 ؛ مفاتيح الغيب ، ج 2 ، ص 427 - 428 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .