إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ .
قَالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ .
إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ .
قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ .
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ .
هنگامى كه پروردگارت به فرشتگان فرمود : من حتماً انجام دهنده اين كارم ، كه بشرى از گل بيافرينم . آنگاه كه خلقت أو را به مرحله كمال رساندم واز روح خويش بر وى دميدم همگى بايد برايش به سجده درافتيد . پس همه فرشتگان بىاستثناء بر أو سجده كردند جز إبليس كه سخت تكبر ورزيد وأو از قبل ، جزء كافران بود . خدا فرمود : إبليس چه امرى جلوگيرت شد از اينكه بر موجودى كه به دو دست خود آفريدهام سجده نكردى ؟ كبر ونخوت بر خود بستى يا آنكه به حقيقت ، مقامت از وى والاتر بود ؟ گفت :
بدان جهت كه مرا از جنس آتش وأو را از گل آفريدهاى ؛ من از أو بهترم .
فرمود : پس از اينجا بيرون رو كه بىترديد تو رانده شدهء درگاه مايى وتا روز جزاء لعنت من بر تو ثابت ومحقق گرديد . أو گفت : خدايا پس بر من تا آن روز كه اين نسل از خاك برانگيخته شوند مهلت ده . فرمود : تو تا روز معينى جزء مهلت يافتگان باش . عرض كرد : سوگند به عزتت همهء افراد اين نسل را جز بندگان ناب وخالصت ، اغواء خواهم كرد . فرمود : سوگندم به حق است وگفتارم حقيقت كه حتماً جهنم را از تو واز كساني كه از نوع آدم تو را پيروى كنند ، پر خواهم كرد .
تفسير :
معناى ظاهري آيات طبق ترجمه فوق تا حدى روشن است ولى توجه به سؤالهاى زير وپاسخ آنها لازم است .
سؤال 1 : اين گفتگو كه بين خداوند وفرشتگان اتفاق افتاده ، در چه زماني بوده [ است ] ؟
پاسخ : از ملاحظه مجموع اين آيات وآيات 30 إلى 33 از سورهء بقره چنين
تفسير مبسوط — صفحة 611
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٦١١