ودر آيات ديگر نيز بدين موضوع اشاره رفته است كه مىفرمايد :
حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعاً قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لِأُولَاهُمْ رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابَاً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ . « 1 » چون همه دوزخيان در ميان آتش به هم بپيوندند گروه پيروان درباره پيشروان واغواكنندگان همى خواهند گفت كه اى پروردگار اينان ما را گمراه ساختند پس عذاب خود را در حق آنها چند برابر گردان .
تفسير آيهء 62 تا 64
وَقَالُوا مَا لَنَا لَانَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُم مِنَ الأْشْرَارِ .
أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيّاً أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمُ الأْبْصَارُ .
إِنَّ ذلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ .
أهل دوزخ گفتند چه بر ما رخ داده مردانى را كه جزء بدان مىشمرديم در اينجا نمىبينيم آيا ما آنها را به غلط به باد مسخره مىگرفتيم ؟ يا آنكه چشمانمان از ديدنشان به خطا رفته است . همانا اين مطلب درست است كه دوزخيان در مخاصمه وجدال خواهند بود .
تفسير :
وقالوا ، اين كلام حكايت گفتار دوزخيان است . آنها پس از توجه به گروههاى مختلف خويش ويادآورى از حال دنيا وفرقههايى كه با آنان روابط حسنه يا سيئه داشتهاند خواهند فهميد كه برخى از گروهها در دوزخ نيستند . يعنى مؤمنان ومتقيان واتباع أنبياء كه به آنها در دنيا به چشم حقارت مىنگريستند ، ودر هر عصري آنها را به نامى مىخواندند ، وبه نوعي مسخره واستهزاء مىكردند ، در اين حال است كه خواهند گفت آيا ما آنها را به خطا مسخره مىكرديم وآنها بر حق بودند واينك در جاى ديگر ومنعم به نعمت خدايند ؟ يا آنكه در دوزخاند وچشم ما به خطا مىرود .
إِنَّ ذلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ .
هامش
( 1 ) . سورهء أعراف ، آيهء 38 .