تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مبسوط — صفحة 553

مساهمون:

ص٥٥٣
نمودن هر مسلكى ومرامى ومكتبى را در خود وروشن كردن فساد وپوچى آن ومنقلب كردن آن به حقيقت ثابت خويش . 20 - نفوذ وپيشرفت سريع آن در حال كنونى در قاره‌ها وكشورهاى متنوع جهان از آفريقا وآمريكا وژاپن وآلمان وانگلستان وغيره . 21 - دوام وبقاى آن انشاءاللَّه در پهنهء زمين كه همهء مذاهب گوناگون جهان را ببلعد وهضم كند ودولتي حقه وعادلهء جهانى تشكيل دهد ، حكمش بر مشرق ومغرب نفوذ كند وحكومتش كران تا كران زمين را فراگيرد ، زمين پهناور از آن أو باشد وعمود زمان همراهش حركت كند ، فلك بر وفقش بچرخد ، فرشتگان به خدمتش كمر بندند تا آنگاه كه عمر گيتى منقضى گردد ، آفتابش به أفول انجامد ، چراغ خورشيد وستارگان خاموش گردد ، اراده ومشيت يگانه حاكم كائنات بر زمرهء أرباب حيات حكم فنا صادر نمايد ، بيداران عالم تكوين به خواب عدم فرو روند وزنده‌هاى جهان هستى شربت فنا نوشند . چهارم : از أوصاف اين كتاب اين‌كه نزولش به منظور تفكر وتدبر همهء انسان‌ها است لِيَدَّبُّروا آياتِهِ . « 1 » مراد از آية در اينجا همان جملات منظم ، منسجم ومتقاطع از يك سوره است كه بنابر اصطلاح متشرعه ، « آية » ناميده مىشود كه شامل مطلب يا مطالبى مىباشد . « تدبّر » در واژهء عربى ، دنبال چيزى افتادن است . مراد در اينجا فقط اين نيست كه چشم انساني وقت خواندن به دنبال آيات آن ، ويا گوشش وقت شنيدن دنبال كلمات آن روانه شود ؛ بلكه عمدهء غرض اين‌كه فكر انساني در تعقيب معاني آياتش حركت كند وبه راه افتد ، در كاوش وتحقيق وجستجو باشد تا مطالب عميق ومفاهيم جديد ونوى را متوالياً ويكى پس از ديگرى به دست آرد وكامياب گردد . وبا توجه به اين‌كه كلمهء واو در جمله « لِيَدَّبَّرُوا » افادهء عموم مىكند كه اين تدبر وظيفهء همهء انسان‌ها است .
هامش
( 1 ) . سورهء ص ، آيهء 29 .