افتاده باشد مانند اينكه كفار از جوار مسلمانها كوچ كرده وآنچه داشتهاند ، ترك كنند يا به اختيار خويش به دولت اسلامى واگذارند يا به مصالحهاى تحويل دهند .
2 - زمينها وجنگلهايى كه تحت تصرف كسى نيست چه از ابتدأ متصرفى نداشته يا به شهادت آثار ، مالكي داشته وفعلًا موجود نيست مانند خرابههايى كه آثار باقيمانده دهكده يا شهري است وتوابع اينگونه أراضي از آب ودرخت ومعادن به حكم خود آنها است .
3 - كنار درياها ، كنار نهرهاى بزرگ وعمومى ، جزيرههاى قديمى وجزايرى كه از ميان دريا ورودخانهها ظاهر شده ، قابل استفاده مىگردد .
4 - قله كوهها ، وسط رودخانهها ، باتلاقها ونيزارها كه فعلًا كسى حيازت وآباد نكرده .
5 - قطايع سلاطين ، يعنى كاخها ، باغها ، ميدانهاى وسيع براي اسبدوانى وتيراندازى ، فوتبال بازى ، اسكى بازى ، استخرهاى شنا ، جنگلهاى مصنوعى ، زمينهاى شكار كه مخصوص سلاطين كفر بوده وبه وسيله سپاهيان اسلام گرفته شد .
6 - آنچه در ميان غنيمتهاى جنگى از أموال قيمتي است كه « صفو الغنيمة » ناميده مىشود ، مانند : أسب تازى ميان ، لباس يا پرده زربفت ، شمشير يا اسلحهء مخصوص ديگر وغيره .
7 - مجموع آنچه لشكر اسلامى از كفار به غنيمت گيرند در صورتي كه حمله وجنگشان بدون دستور امام باشد .
8 - ارث افرادى كه وارثى جز امام نداشتهاند مانند غربايى كه اقوامشان معلوم نيست ، يا افرادى كه زاده شده از طريق غيرمشروعاند وزن وفرزندى ندارند .
أموال هشتگانه فوق تحت عنوان انفال است ودليل بر تعيين مقدار وتشخيص مالك ومتصرف آنها آيات وروايات زير است :
1 - يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأْنْفَالِ قُلِ الأْنْفَالُ لِلّهِ وَالرَّسُولِ . « 1 »
2 - وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ وَلكِنَّ
هامش
( 1 ) . سورهء انفال ، آيهء 1 .