زميناند ، مىميرند ؛ جز آنها كه خدا بخواهد ودوباره در آن دميده گردد كه ناگهان همهء جهانيان بر سر پا ايستاده ، خواهند نگريست .
ونيز صيحهء دوم از آية زير استفاده مىشود :
يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ . « 1 » آن روزى كه مردم آن صيحه را به راستى بشنوند ، آنگاه روز بيرون شدن ( از قبرها ) خواهد بود .
ودر آيات زير از سوره يس به ترتيب اشاره به هر سه قسم صيحه است :
1 - مَا يَنظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَهُمْ يَخِصِّمُونَ . « 2 » جز اين نيست كه صيحهاى فراگير همهء انسانها خواهد بود در حالي كه آنها مشغول گفتگو ومخاصمهاند .
2 - وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِنَ الأْجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ . « 3 » در صور دميده مىگردد كه ناگاه همه آنان از قبرها بهسوى پروردگار سرازير خواهند شد .
3 - إِن كَانَتْ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ . « 4 » جز اين نيست صيحهاى خواهد بود كه همگى آنها در نزد ما حضور يابند .
كساني كه كلمهء صيحه را در آية مورد بحث به اين معنى حمل كردهاند ، بدان جهت گفتهاند كه براي كساني كه پيامبر اسلام به سوى آنها مبعوث شدهاند ، در دنيا عذاب آسمانى دسته جمعى مانند طوايف پيشينيان نازل نخواهد شد ؛ « 5 » چنانكه خدا مىفرمايد :
بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ أَدْهَى وَأَمَرُّ . « 6 » بلكه اى پيامبر وعدهگاه ما با اينان روز قيامت است كه بس سختتر وتلختر خواهد بود .
هامش
( 1 ) . سورهء ق ، آيهء 42 .
( 2 ) . سورهء يس ، آيهء 49 .
( 3 ) . سورهء يس ، آيهء 51 .
( 4 ) . سورهء يس ، آيهء 53 .
( 5 ) . مجمع البيان في تفسير القرآن ، ج 8 ، ص 730 .
( 6 ) . سورهء قمر ، آيهء 46 .