يعنى در همه زمانها وعصرها ، طوايف شرك وجامعههاى اشراكى وطاغوتى همگى جزء يك سلسلهء به هم پيوسته وهمانند يك نسل ويك تبارند وبه تعبير ديگر همهء آنها فروع وشاخههاى يك شجرهء خبيثهاند كه در سر هر نقطهء عطفى از تاريخ ، خداوند آن را از بن برمىكنْد ودور مىريخت تا آنكه دوباره در محل شورهزار ديگرى به يارى شيطانها وطغيانگران رشد مىكرد .
اين سلسله درست در مقابل سلسله انسانهاى الهى وشجرهء طيّبهء بشرهاى خليفةاللَّه ، يعنى طايفهء پيامبران وجانشينان ومؤمنان واقع شدهاند وميان اين دو گروه متقابل ودو نسل متضاد پيوسته نبردى شديد وپيكارى عظيم ودرگيرى دامنهدار بوده است ، كه صحنه اين جنگ پهنه زمين مدت نبرد ، درازاى عمر بشر ، فرماندهان جنگ اللَّه وشيطان ، لشكريان خداوند ، أنبيا ، أوصيا ومؤمنان ، لشكريان شيطان ، طاغوتها ، جباران تاريخ ، قارونهاى زمان وبلعمهاى وقت ، پيروزى وشكست تا حال گاهى با آنها وگاهى با اينها ، وغلبهء نهايى از آن متقين است .
وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمْ الْغَالِبُونَ . « 1 » همانا از روز أزل ، سخن ما به نفع بندگان مرسلين گذشته است كه حتماً آنان يارى شدهاند وبىشك سپاهيان ما پيروزند .
تفسير آيهء 15 و 16
وَمَا يَنظُرُ هؤُلَاءِ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً مَّالَهَا مِن فَوَاقٍ .
وَقَالُوا رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسَابِ .
اينان ( كفار قريش ) جز اين نيست كه در انتظار صيحهاى هستند كه چون برسد آن را اندكى مهلت نباشد ( حتى مهلتى به اندازه فاصله بين دو دوشيدن شتر ) . اينها گفتند : پروردگارا در نصيب ما ( بهشت يا جهنم ) جلوتر از آنكه روز محاسبه فرارسد ، تعجيل كن .
هامش
( 1 ) . سورهء صافات ، آيات 171 تا 173 .