مىخوانيم كه چگونه خود أو وگروندگانش از طبقهء ضعيف قوم وافرادى فاقد زور وزر بودهاند :
1 - وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِ . « 1 » قوم نوح گفتند : اى نوح ! ما پيروان تو را جز مردمان بىارزش ودور از اعتبار وطبقهء كوتاه فكر وعوام نمىيابيم .
2 - قَالَ الْمَلَأُ مِن قَوْمِهِ إِنَّا لَنَرَاكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ . « 2 » اشراف قوم نوح به وى گفتند : ما تو را در گمراهى روشنى مىبينيم .
3 - قَالُوا أَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الأْرْذَلُونَ . « 3 » آنها به نوح گفتند : چگونه به تو بگرويم در صورتي كه أراذل وطبقهء پايين مردم ، پيرو تو مىباشند .
ودربارهء قوم هود مىخوانيم كه چگونه اين پيامبر كاخها وقصرهاى مجلل وساختمانهاى زيبا ومدرن قوم خود - كه بر پايهء غصب وجور بود - ، تقبيح كرده وروش ظالمانه ومتجبرانه آنها را توبيخ مىكند ويادآور مىشود كه آنان جباران وستمگراناند وخضوع به فرمان حق ندارند .
1 - أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ وَإِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ . « 4 » ريع ، مكان بلند ومرتفع است « 5 » ، آية ، قصرهاى بلند ونشاندار « 6 » است كه از محل دور پيدا باشد ، مصانع بركهها واستخرهاى شنا يا ساختمانهاى زيبا ومدرن است « 7 » بطش ، اخذ كردن « 8 » وبازداشت نمودن است وترجمهء آية آنكه :
شگفتا اى قوم من ، شما در هر سرزمين مرتفع وبلندى قصرى به عبث بنا مىنهيد ؛ بركهها واستخرها مىسازيد . گويا شماها آرزوى زندگى جاودانه
هامش
( 1 ) . سورهء هود ، آيهء 27 .
( 2 ) . سورهء أعراف ، آيهء 60 .
( 3 ) . سورهء شعراء ، آيهء 111 .
( 4 ) . سورهء شعراء ، آيات 128 - 130 .
( 5 ) . المفردات في غريب القرآن ، ص 372 ( ريع ) .
( 6 ) . همان ، ص 102 ( أي ) .
( 7 ) . كتاب العين ، ج 1 ، ص 305 ( صنع ) .
( 8 ) . مجمع البيان في تفسير القرآن ، ج 7 ، ص 311 .