كار دشوار وساده بىمعناست واعتقاد به چنين چيزى انكار قدرت مطلقه پروردگار ومستلزم كفر است .
إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ ؛
خداوند بسيار شنوا وبيناست .
اين جمله از آية براي پيشگيرى از اشكالى است كه ممكن است براي بعضي مطرح شود وبگويند چگونه خداوند مىتواند به تمام گفتار وكردارى كه در مدّت زندگى يك انسان از أو سر زده است ، در قيامت رسيدگى نمايد ؟ قرآن با اين جمله كوتاه ، خاطر نشان مىسازد كه خداوند هر چه را انجام دهيد ، مىبيند وهر سخنى را كه بر زبان رانيد مىشنود وچيزى از وى پوشيده ومخفى نمىماند . وبنا بر اين ، در آن روز به حساب همه آنها رسيدگى خواهد نمود .
ولوج شب در روز وروز در شب
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى اللَّيْلِ . . . ؛ « 1 » خداوند شب را در روز وروز را در شب داخل مىسازد . . . .
براي روز وشب مدت زمان ثابتي در تمام فصول سال نيست . در تابستان شبها بسيار كوتاه وروزها بلند مىشوند ودر فصل زمستان ، برعكس ، شبها بلند وروزها كوتاه است . ودر دو فصل ديگر ، يعنى در بهار وپاييز نيز ساعات شبانهروز نسبت به آن دو فصل تفاوت پيدا مىنمايند ؛ مثلًا بعضي شبهاى زمستان به شانزده ساعت وروزهاى آن به هشت ساعت مىرسد ودر أواخر بهار وأوايل تابستان ، برعكس ، شبها به هشت ساعت وروزها به شانزده ساعت مىرسد . وبدين ترتيب مىبينيم كه پيوسته از ساعاتهاى شب وروز ، از يكى كاسته وبه ديگرى افزوده مىگردد . واين عبارت از معناى ولوج است كه ورود ساعات شب وروز را در يكديگر تفسير مىنمايد . واين مسأله به وسيله حركت انتقالى زمين وانحرافى كه
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 29 .