جهان خلقت ونظام هستى تسلطى نامحدود مىباشد ؛ پيوسته با حكمت تؤام است ؛ موجودى را روى حكمتى معين مىآفريند وأو را ميليونها سال روى حكمت حفظ مىنمايد وسپس به دليل حكمتى خاص آن را از بين مىبرد . بنا بر اين ، اين اداره وتدبير جهان وآفرينش وفناى آن همه روى حكمت مىباشد وبدين جهت « حكيم » ناميده مىشود .
آفرينش وبرانگيختن انسانها
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِى اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى وَأَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ؛ « 1 » آفرينش وبرانگيختن شما همانند خلقت وحيات دادن دو باره به يك فرد بيش نيست . وهمانا خداوند شنوا وبيناست .
آيا نديدى كه خدا شب را در روز وروز را در شب وارد مىسازد وخورشيد وماه را مسخّر شما گردانيده وهر كدام تا سرآمد معينى به حركت خويش ادامه مىدهند ؟ وخداوند به آنچه عمل مىنماييد آگاه است .
در عصر نزول قرآن كريم ، مشركين با ملاحظه پيدايش تدريجي انسان بر آنها دشوار بود كه حيات مجدّد انسان را به يك باره براي حضور در قيامت باور نمايند واز اين رو ، به انكار آن مىپرداختند . قرآن براي ردّ چنين پندارى كه در آينده نيز به مغز أمثال آنان راه خواهد يافت فرمود : آفريدن ومحشور ساختن شما پس از مرگ براي ما به سادگى خلقت يك فرد انسان است ودر پيشگاه قدرت مطلقه أو هيچ كارى دشوار نيست .
آفرينش تدريجي انسانها
اصولًا پروردگار در مورد انسان سه كار انجام مىدهد كه دو عمل آن تدريجي ويك
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 28 - 29 .