براي شما جز أو نيست . آيا متذكر نمىشويد ؟ أمور اين جهان را از آسمان به سوى زمين تدبير مىنمايد . سپس در روزى كه مقدار آن هزار سال از سالهايى است كه شما مىشمريد ، به سوى أو بازمىگردد ( وبه عمر دنيا خاتمه داده مىشود ) .
بنا بر اين ، به مقتضاى آيات ياد شده ، آفرينش ونگهدارى واداره جهان هستى به اراده خداوند انجام مىپذيرد ومانند كسى كه خود كارخانهاى ساخته باشد ونگهدارى واداره آن را هم خود به عهده گرفته باشد .
بىنيازى خداوند ونياز مخلوقات
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ ؛
خداوند بىنياز وداراى صفات پسنديده وكمال است .
ارتباط صفت نخست ، يعنى غنى ، با جملههاى قبلي آية است كه خداوند به آن آفريدههاى خويش محتاج نبوده وغنىبالذات است . واز اين رو ، مىتواند خالق وحافظ ومدبر آنها باشد ونيازشان را تأمين نمايد . پس صفت غنى در اينجا اشاره به فقر ونياز مخلوقات به « اللَّه » وبىنيازى كامل أو از تمام آنهاست . ودر سورهء « فاطر » به فقر انسانها وغناي خويش چنين اشاره فرموده است :
يا أَيهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِى الْحَمِيدُ ؛ « 1 »
اى مردم ، شما فقرا ونيازمندان به سوى خداييد وخداست كه بىنياز وستوده صفات مىباشد .
پس موجودات سراپا نياز بوده وخداوند بىنياز محض است ويكى از مقامات انسان اين است كه به نياز خويش به پروردگار توجه داشته باشد وكسى كه اين توجه برايش پيدا شود ، بهترين عبادتها را انجام داده است . يكى از اعمال مسجد كوفه نماز ومناجاتى است كه در مقام اميرمؤمنان عليه السلام خوانده مىشود . حضرت در آن مناجاة به خداوند عرضه مىدارد :
هامش
( 1 ) . سورهء فاطر ، آيهء 15 .