وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِى اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطَانٍ مَّرِيدٍ . « 1 » آيا بشر با اين همه نعمتهايى كه تمام فضاى زندگى أو را پرنموده وحتى از شمارش آنها عاجز وناتوان است ، بخشنده آنها را مىشناسد ؟ آيا خدايى را كه موجودات آسمان وزمين را تحت سلطه وتسخير أو قرار داده است ، قبول دارد ويا اين كه با دلايلى پوچ وبي پايه به انكار أو مىپردازد ؟
گاهى خالق انسان از بعضي آفريدههاى ناسپاس خويش گلايه دارد . در سوره نوح مىفرمايد :
ما لَكُمْ لَاتَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا ؛ « 2 » چرا خدا را به عظمت ووقار ياد نمىنماييد ؟
در اينجا نيز مىفرمايد : بعضي از مردماند كه بدون مايه علمي وبرخوردارى از هدايت وكتابي روشن ، در بارهء خدا به مجادله مىپردازند ولجوجانه وجود أو را انكار مىكنند ؛ چنان كه بعضي از مادّيگرايان به اين دليل كه چون به وجود أو در لابراتوارها ويا به وسيله تلسكوبهاى نيرومند خويش پى نبردهاند ، از اعتقاد به خداوند سر باز مىزنند . خداوند در اين بخش از آية ، به منطق سست وضعيف اين گونه از كافران اشاره مىنمايد كه با وجود برخوردارى از اين همه نعمتهاى زمينى وآسمانى أو عقل وخرد خويش را به منظور شناخت بخشنده آنها به كار نمىگيرند ودر مقابل ، به دلايل بىاساس دلخوش مىنمايند .
اثبات توحيد ونفى شرك
أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِى السَّمَاوَاتِ وَمَا فِى الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِىاللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَاكِتَابٍ مُّنِيرٍ ؛ « 3 » آيا مشاهده نمىنماييد خداوند ، آنچه را در آسمانها ودر زمين است ،
هامش
( 1 ) . سورهء حج ، آيهء 3 .
( 2 ) . سورهء نوح ، آيهء 13 .
( 3 ) . سورهء لقمان ، آيهء 20 .