روايات روى آن تكيه زيادى شده است .
3 . نعمتهايى كه وسيله رشد وتكامل جسم انسان به شمار مىروند ؛ چه اين كه انسان موجودى است مركب از جسم وروح واز هر دو جنبه نياز به رشد وتكامل دارد ؛ مانند خوردنىها ، آشاميدنىها ، بوييدنىها ، نور ، هوا ، دريا ، صحرا ، ماه وخورشيد وبسيارى از موجودات اين عالم كه براي بقا وتكامل جسم انسان آفريده شدهاند .
4 . نعمتهايى كه وسيله رشد وتكامل روح اند ؛ روح انسان توانايى واستعداد تكاملش ، از جسم ، به مراتب بيشتر وبلكه قابل مقايسه نيست وبه جايى مىرسد كه حتى جبرئيل امين در برابرش مىنشيند واز أو استفاده مىنمايد ، ولى از نظر جسم تا حدى مىتواند تكامل پيدا نمايد . انسان به وسيله تربيت وتكامل روح به مقام خليفة اللهى مىرسد ومانند علي بن أبي طالب مىشود كه در بارهاش طي قرنها كتابها مىنويسند ، ولى هنوز به درك گوشهاى از عظمت أو نايل نشدهاند .
خداوند براي رشد وتعالى روح بشر وسايلى قرار داده است كه از آن جمله دين وبعثت پيامبران است . پيامبران آمدهاند تا به وسيله برنامههاى آسمانى وتعليمات الهى ، روح انسان را به كمال مطلوب برسانند وأو را به مقام واقعي انسان ارتقا دهند .
روزه ونماز از همين برنامههاى انسان سازى است كه روح را از آلودگىهاى گناه تطهير نموده وبه أو صفا ومعنويت مىبخشد ، وديگر عبادتها نيز هر يك به نوبه خويش در سازندگى انسان وتكامل روح ، از نقش مهمى برخوردارند .
5 . نعمتهاى اخروى ؛ انسان پس از گذراندن دورهء زندگى واستفاده از نعمتهاى بىشمار دنيا ، دارفانى را وداع گفته وبه جهان ديگر وارد مىگردد . در آنجا نيز از نعمتهاى گوناگونى كه خداوند براي بندگان خوب ومؤمن آفريده است ، بهرهمند مىشود .
بنا بر اين ، مىتوان ، بدين ترتيب ، به طور فهرست گونه با عناوين كلى نعمتهاى الهى آشنا شد وآيهء شريفه كه مىفرمايد : وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً ، اشاره به تمام اين نعمتها دارد .
تفسير مبسوط — صفحة 363
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦٣