تسخير موجودات
بنا بر اين ، « ألم تروا . . . » خطاب به جميع بشر است وبه همگان مىگويد : آيا نديدهايد كه خداوند أنواع موجوداتى را كه در آسمانها ودر زمين است ، به منظور بهره بردارى واستفاده شما ، مسخر شما ساخته تا در مسير منفعت شما قرار گيرند .
« تسخير » تحت اراده وسلطه قرار گرفتن چيزى است . پس وقتي گفته مىشود كه حيواني مسخّر شماست ، يعنى بر أو سلطه داشته ومىتوانيد از آن استفاده نماييد .
تسخير ارادى
البتة مفسّرين گفتهاند تسخير موجودات به دو گونه ممكن است : يكى اين كه آن شئ كاملًا در قبضه اختيار شماست وحركت وسكون آن به اراده شما انجام مىگيرد ، كه تسخير كشتىها از اين قبيل است . در سورهء مباركه « إبراهيم » مىفرمايد :
وَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ ؛ « 1 » خداوند كشتى را در اختيار شما قرار داده كه به اذن پروردگار در دريا حركت نمايد .
البتة كشتى از باب نمونه است ، وگر نه ديگر وسايل نقليه نيز همين طور تحت تسخير انسان است . ولذا در سورهء « زخرف » مىفرمايد :
وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ الْفُلْكِ وَالْأَنْعَامِ مَا تَرْكَبُونَ ؛ « 2 » خداوند براي شما كشتى وحيواناتى را كه براي سواري از آنها استفاده مىنماييد قرار داده است .
وسپس در آية بعد مىفرمايد :
لِتَسْتَوُوا عَلَى ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ ؛ « 3 » تا چون بر آنها نشسته وسوار شديد نعمت پروردگارتان را به ياد آورده
و
هامش
( 1 ) . سورهء إبراهيم ، آيهء 32 .
( 2 ) . سورهء زخرف ، آيهء 12 .
( 3 ) . سورهء زخرف ، آيهء 13 .