باشد ، هنوز كودكى هفتاد سأله است كه از نيروى مقاومت وصبر برخوردار نيست :
إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ .
لقمان پس از توصيه صبر به فرزندش ، مىگويد : صبر از أمور مهم در زندگى است ؛ چه اين كه انسان اگر داراى صفت صبر باشد ، به مقام بلند انسانيت نايل گرديده است .
وَلَاتُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَاتَمْشِ فِى الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ ؛ « 1 » ( پسرم ، ) با بي اعتنايى وتكبر از مردم روى مگردان ومغرورانه در زمين راه نرو كه خداوند هيچ متكبر مغرورى را دوست ندارد .
تكبّر چيست ؟
« تكبّر » از نظر فرهنگ عرب از مادة « كِبر » گرفته شده كه به معناى خود بزرگ بيني است ، ويكى از امراض وبيمارىهاى اخلاقى به شمار مىرود . صفت « كبر » هنگامى كه در عمل انسان بروز وظهور نمايد ، به آن تكبّر گفته مىشود .
در روايت وارد شده است : نخستين گناهى كه در عالم بالا انجام گرفت ، تكبّر بود واولين گناهى كه در زمين از انسان ظاهر شد ، حسد ورزى است . قرآن كريم مىفرمايد :
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ ؛ « 2 » هنگامى كه به فرشتگان دستور داديم كه براي آدم سجده نمايند ، همه سجده كردند ، جز شيطان كه سرپيچى نموده وتكبّر ورزيد واز گروه كافران گرديد .
البتة چنان كه در روايت است تمام أنواع تكبّرها ، كفرآور نيست ، بلكه بعضي از آنها موجب فسق است وبعضي سبب كفر . كفر عبارت از اين است كه در عقيدة انسان خلل وانحرافى نسبت به ضروريات دين پيش آيد ، ولى فسق ، ارتباطي با
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 18 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 34 .