مىكنيد . انسان هم تا خود را از تكبر ، حرص ، بخل وساير صفات نكوهيده پاك نسازد ، هيچگاه نمىتواند از اخلاق شايسته واسلامى برخوردار شود . بنا بر اين ، « حميد » به معناى اين است كه خداوند منزه از هر عيبى بود وواجد تمام أوصاف كمال است .
نيكوكارى وستمگرى انسان
. . . وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَاتُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ ؛ « 1 » وهنگامى كه لقمان به فرزندش در مقام موعظه گفت : پسرم ، به خدا شرك نورز كه شرك ستمى است بزرگ .
در صفحات گذشته در بارهء تفسير اين آيهء شريفه مطالبى بيان شد ؛ ولى از آنجا كه نسبت به قسمت آخر آن توضيح بيشترى لازم است ، از اين رو ، با ذكر اقسام ظلم ، همان بحث را دنبال مىنماييم :
أنواع ظلم
يكى از وصيتهاى حكمتآميز وگرانبهاى لقمان به فرزندش اين بوده : فرزندم ، كسى را شريك خداوند قرار نده ؛ يعنى معتقد به توحيد ذاتي وصفاتى وافعالى باش ؛ چنانكه گذشت . وسپس افزود : « ان الشرك لظلم عظيم » ؛ اگر براي خدا شريكي در نظر گرفتى ، در اين صورت ظلمي بزرگ روا داشتهاى .
چنان كه در روايات وارد شده است ، ظلم بر سه قسم است . امام باقر عليه السلام در اين رابطه مىفرمايد :
الظلم ثلاثة : ظلم يغفره اللَّه وظلم لايغفره اللَّه وظلم لايَدَعه . فأمّا الظلم الذي لايغفره فالشّرك وأمّا الظلم الذي يغفره فظلم الرجل نفسه فيما بينه وبين اللَّه وأمّا الظلم الذي لايدعه فالمُدايَنَةُ بين العِباد ؛ « 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 13 .
( 2 ) . أصول الكافي ، ج 4 ، ص 23 .